Stel je voor: je staat in een rotsachtig gebied in Spanje en kijkt naar een plant die de wetenschap al tientallen jaren in verwarring bracht. Dit is geen wilde speculatie; dit is de realiteit in de bergen van Tarragona. Een plantensoort die zo zeldzaam is, dat er wereldwijd misschien minder dan honderd exemplaren van bestaan.
Dit is cruciaal nieuws voor natuurliefhebbers en iedereen die zich zorgen maakt over de biodiversiteit. Als we dit soort lokale wonderen niet vinden en beschermen, verdwijnen ze voordat we hun waarde echt begrijpen. Lees verder om te ontdekken waar deze verborgen schat ligt en wat wetenschappers eraan gedaan hebben om haar te registreren.
De ontdekking van Sideritis royoi
In de steile hellingen van het Serra del Port-massief, tussen Alfara de Carles en Roquetes, zijn botanici gestuit op een fenomeen. Na jaren van twijfel en vergelijkingen met talloze soortgenoten, heeft de Spaanse Botanische Vereniging (SEBOT) het definitieve oordeel geveld: dit is een nieuwe, unieke soort. Haar naam, Sideritis royoi, is een eerbetoon aan wijlen botanicus Ferran Royo Pla.
Waarom duren zulke ontdekkingen zo lang?
Je zou denken dat in dit digitale tijdperk alles al gevonden is. Maar de natuur, zeker op hoogtes tussen de 1.080 en 1.325 meter, heeft haar eigen geheimen.
- De plant leek uiterst veel op andere Sideritis-soorten (bergthee).
- Pas gedetailleerde morfologische analyse in het wetenschappelijke tijdschrift Taxonomy wees de verschillen uit.
- De belangrijkste kenmerken zijn de bijna stekelige toppen van de bladeren en de extreem compacte bloeiwijze.
Wat veel mensen vergeten, is dat het classificeren van een nieuwe soort jaren van veldwerk en laboratoriumwerk vergt. Het is geen kwestie van een snelle foto; het vereist bewijs dat consistent is, zelfs als je het vergelijkt met flora uit de lokale Nederlandse natuurgebieden.
De urgentie voor bescherming
Dit klinkt misschien als een technisch botanisch verhaal, maar de implicaties zijn direct voor ons klimaat en onze regio’s. Het feit dat er binnen 2024 en 2025 al 80 nieuwe soorten zijn beschreven in Spanje, toont aan hoe veel we nog moeten leren.
Waarom is het zo belangrijk dat we weten dat deze ene plant alleen daar groeit?
Om ons voor te bereiden. Klimaatverandering treft berggebieden het hardst. Als je een soort bent die alleen op één specifieke hoogte kan overleven, ben je extreem kwetsbaar. Elke geïdentificeerde soort is een puzzelstukje in het grotere ecosysteem.
Deze Sideritis royoi is een genetische schatkaart. Zij heeft zich perfect aangepast aan de unieke omstandigheden van de Ports – de bodem, de wind, de zonintensiteit. Verlies je die plant, dan verlies je een unieke genetische oplossing die we in de toekomst wellicht nodig hebben.
Een les voor je eigen tuin
Hoewel je deze wilde munt niet zomaar in de Leidse binnenstad kunt kweken, leert dit ons iets nuttigs. Veel van deze hooggebergtesoorten zijn extreem veeleisend, maar ze dwingen ons te kijken naar de microklimaten om ons heen. Heb je die ene kamerplant die altijd maar kwakkelt? Kijk dan eens naar de omstandigheden waar zijn ‘wilde neefjes’ gedijen.
De truc is om het onmogelijke na te bootsen. Probeer bij die lastige plant eens een laagje grind onderin de pot te leggen, net zoals de Sideritis gewend is aan rotsachtige, snel drainerende grond in plaats van natte potgrond. We moeten soms de natuur nabootsen, zelfs als we duizenden kilometers van Tarragona verwijderd zijn.
Dit ontdekkingstraject bevestigt dat onze planeet nog steeds vol verrassingen zit, verscholen in de meest ontoegankelijke hoeken. De bergen van Tarragona bewijzen dat de meest waardevolle dingen vaak het dichtst bij huis zijn, maar wel diep verborgen.
Wat is volgens jou het meest verrassende dier of plant dat nog in de Nederlandse natuur ontdekt zou kunnen worden?
