Je denkt misschien dat de diepzee vol zit met gigantische, angstaanjagende wezens die wachten op hun volgende prooi. Maar de échte helden van de oceaan zijn vaak degenen die je niet ziet. Wetenschappers begonnen de diepste gronden te bestuderen, maar ontdekten dat een klein, doorsnee uitziend visje de sleutel is tot het begrijpen van het hele mariene ecosysteem. Als je dit detail mist, zie je het grotere plaatje van onze oceanen compleet verkeerd.
Het is fascinerend hoe we vaak gefocust zijn op de extreemste delen van de oceaan, terwijl de 'schemerzone' – die plek tussen 200 en 1000 meter diepte – de plek is waar het échte werk gebeurt. Ik heb recent de resultaten van een grootschalig onderzoek bekeken en ik moet zeggen: de rol van deze ene vissoort wordt al jaren zwaar onderschat.
Vergeten zone: Waarom de schemerzone zo belangrijk is
De oceaan is opgedeeld in verschillende lagen, van de zonnige oppervlakte tot de pikzwarte diepte. De 'mesopelagische zone' (of schemerzone) is die middenweg. Hier is nog net genoeg licht dat de meeste vissen zich er comfortabel voelen, maar het is donker genoeg om je goed te verstoppen.
Onderzoekers van de Woods Hole Oceanographic Institution vroegen zich af: waarom brengen grote roofdieren, zoals haaien, hier zoveel tijd door? De prooien hier zijn vaak te klein voor hen. Ze misten een cruciaal puzzelstuk.
De Bigscale Pomfret: Niet zo groot, wel zo belangrijk
Het beestje dat de hele boel in beweging houdt, is de Bigscale Pomfret, of zoals de Nederlanders hem zouden noemen: de langflossen-brachsenmakrele. Klinkt niet direct spectaculair, toch?
- Deze vis leeft voornamelijk in de schemerzone.
- Overdag blijft hij veilig in de diepte.
- 's Nachts migreert hij naar de ondiepere wateren om te eten.
Door kleine satelliet-tags te bevestigen, konden wetenschappers hun dagelijkse pendeldienst nauwkeurig volgen. En dat is waar je je afvraagt hoe we dit niet eerder zagen.
De dagelijkse marathon die het leven op aarde voedt
Wat deze vis doet, lijkt op het dagelijks heen en weer reizen tussen Amsterdam en Maastricht voor een snelle lunch. De Bigscale Pomfret verbindt letterlijk de voedselketens van de diepte met die van het oppervlak.
Camrin Braun, een van de onderzoekers, stelde het perfect: "Deze mesopelagische vissen leveren het belangrijke werk dat de diepzee verbindt met het voedselweb aan de oppervlakte."
Hier is de nuance die veel mensen missen, zeker als je door de duistere Noordzee vaart:
- Door dagelijks op en neer te gaan, nemen ze voedingsstoffen mee naar boven.
- Ze fungeren als 'levende liften' voor energie.
- Ze trekken grotere roofdieren (zoals haaien) naar gebieden waar ze anders niet zouden zijn.
Ik merkte in de data dat hun migratiepatroon verandert afhankelijk van de helderheid van het water. In troebel gebied (zoals de Slope Sea) duiken ze dieper dan in kristalhelder water (zoals de Sargassozee). Dit kleine verschil beïnvloedt direct hoe kwetsbaar ze zijn voor jacht.
Wat betekent dit voor ons?
Als we deze vissen niet begrijpen, proberen we de puzzel van het oceaanleven op te lossen terwijl de middelste stukken ontbreken. Voor ons in ons polderlandje klinkt de diepzee ver weg, maar de gezondheid van deze ‘verbindingsvissen’ bepaalt de visstand, en daarmee indirect onze eigen voedselzekerheid.
Het advies is simpel: beschermen wat je niet ziet. Deze vissen zijn de stille leveranciers van ons hele mariene systeem. De volgende keer dat je een visgerecht bestelt, bedenk dan even dat de ware connectie diep onder het oppervlak plaatsvindt, dankzij een vis die je nog nooit hebt gezien.
Wat denk jij dat de grootste bedreiging is voor deze onzichtbare ‘verbinders’ van de oceaan? Laat het weten in de comments!
