Als je dacht dat de winteravonden saai waren, heb ik nieuws voor je. De eerste volle maan van het jaar, de zogenoemde Wolfsmannens, gaat op 4 januari een buitengewoon gezelschap krijgen. En dit is geen alledaags schouwspel; het is een kosmische samenkomst die je eigenlijk niet wilt missen als je een beetje van de nachtelijke hemel houdt. Het punt is: je moet weten waar je moet kijken, anders is het zo voorbij.
Veel mensen slaan vroege maanverschijningen over omdat ze denken dat de maan toch altijd hetzelfde is. Ik kan je verzekeren, dat is hier niet het geval. Deze specifieke maanstand biedt namelijk een zeldzame kans om twee giganten van ons zonnestelsel bijna letterlijk naast elkaar te zien. Als je dit mist, duurt het weer even voordat de planeten zo dichtbij staan.
de kosmische ontmoeting: maan en de koning der planeten
Wat maakt deze Wolfsmannens nu zo bijzonder? Het gaat om de nabijheid. Normaal gesproken bewegen de planeten en de maan zich in verschillende rechte lijnen door onze hemel, maar op 4 januari maken ze een kortstondige 'meet-and-greet'.
drie graden verschil: dichterbij dan je denkt
De maan zal opvallend dicht bij Jupiter staan. We hebben het over een afstand van slechts 3 graden. Om dit in perspectief te plaatsen: dat is ongeveer de breedte van zes maan-diameters. Dit is een visueel spektakel dat je normaal gesproken alleen in gespecialiseerde (dure) telescopen ziet, maar nu kun je het met het blote oog waarnemen.
Bovendien zijn de heldere sterren Castor en Pollux uit het sterrenbeeld Tweelingen (bekend van de Griekse mythologie) ook van de partij, op ongeveer 7 graden afstand. Ze vormen een soort hemelse entourage rond de hoofdrolspelers.
het praktische kijkadvies voor de noorderzon
Het is zonde als je je nek staat te verrekken, of als een lantaarnpaal het zicht blokkeert. Gelukkig is de positionering goed;
- Wanneer kijken? Zorg dat je klaar zit zodra de nacht valt. De configuratie is relatief vroeg zichtbaar.
- Hoogte aan de horizon: De maan zal op circa 50 tot 60 graden hoogte staan. Dit is hoog genoeg dat je geen last hebt van bomen, huizen of de horizonnevel die je zicht belemmert. Dit is goud waard voor stadskijkers!
- Kijkrichting: Focus op het noordoosten voor de planeten, maar de hele happening zal redelijk prominent zijn.
Ik merkte bij eerdere conjuncties dat mensen vaak te laat kijken, wanneer de objecten al te laag hangen. Voor dit schouwspel is vroeg beginnen essentieel.
een bonus: sterrenregen als afterparty
En dan is er nog de verrassing die veel mensen vergeten: het zit midden in een van de krachtigste meteorenzwermen van het jaar, de Quadrantiden. Terwijl je naar de zeldzame Jupiter-Maan-combo kijkt, kun je zomaar een 'vallende ster' spotten. De radiant (het punt waar de sterren vandaan lijken te komen) bevindt zich in het noordoosten.
Tip: Het klinkt misschien dom, maar sluit even je ogen voordat je omhoog kijkt. Je ogen moeten wennen aan de donkere hemel om die zwakkere, maar talrijkere, meteoren echt goed te zien. Maanlicht kan die kleine flitsen namelijk maskeren.
waarom heet het de wolfsmannens?
De naam 'Wolfsmannens' is een erfstuk uit Noord-Amerika. In de koudste periode van de winter, wanneer de jacht moeilijk was en de honger het grootst, kwamen wolven dichterbij menselijke nederzettingen. Hun gehuil in de diepe duisternis van januari was een veelgehoorde en vaak angstaanjagende soundtrack van de nacht.
Het is fascinerend hoe deze oude namen verbonden zijn met het weer en de overlevingsstrijd, terwijl wij nu kijken naar dezelfde maan, maar dan met een gasreus als buurman. Wat vind jij het mooist aan dit soort hemelse gebeurtenissen: de wetenschap erachter, of de oude mythes die ze meedragen?
