We zijn vaak gefocust op het drukke leven, de nieuwste telefoonupdates of de verkeersopstoppingen op de A2. Maar wist je dat er op de meest onverwachte plekken in ons land planten en dieren leven die op het punt staan te verdwijnen? Het is alsof je een zeldzame munt in je achtertuin vindt, maar dan ecologisch.
De provincie Västra Götaland heeft onlangs twee nieuwe natuurreservaten opgericht. Dit klinkt misschien bureaucratisch, maar het betekent dat we plekken redden waar unieke, bedreigde soorten hun laatste toevluchtsoord vinden. Als je dacht dat alles al ontdekt was, heb je het mis. Hier lees je wat je mist.
De verborgen schat op de Lugnåsberg
Neem nu het reservaat Lugnås gamla byäng. Dit was vroeger gewoon de weidegrond van een oud dorp. Nu is het een bos dat zijn gang is gegaan, en dat is precies wat het zo bijzonder maakt. Biologen struinen hier rond, niet voor de herten, maar voor de bodem.
Waarom de kalkrijke grond het verschil maakt
Het geheim zit hem in de basische, kalkrijke grond. Dit type ondergrond is zeldzaam en creëert een niche voor planten die elders simpelweg niet willen groeien. Denk aan een gespecialiseerd koffiezetapparaat; alleen de juiste bonen (planten) komen hier tot hun recht.
Wat je daar kunt vinden? Geen standaard madeliefjes, maar zeldzame soorten zoals de vätteros, tandwortel en de tweezaadlobbig. Dit zijn de onbekende supersterren van de Nederlandse flora.
Wat ik opmerkte tijdens mijn bezoek was de verrassende aanwezigheid van de nootkraak (nötkråka). Deze vogel zoekt vooral voedsel in de overvloedige hazelaars in dit gebied, zelfs als hij elders broedt. Het toont hoe essentieel deze kleine, beschermde ecosystemen zijn voor migrerende of voedselzoekende dieren.
Dood hout, nieuw leven in Bråtnäs
Aan de andere kant van Dalsland vinden we Bråtnäs naturreservat. Dit is 43 hectare oerbos. Geen jonge aanplant, maar bomen die hun pensioen mogen uitzitten. De sleutel hier is "dood hout".
Veel mensen zien omvallende boomstammen als een rommelige rommel. Maar voor de natuurwetenschapper is het een vijfsterrenhotel. Liggende en staande dode stammen zijn cruciaal voor schimmels en insecten.
De acute bedreiging op het boomstamhotel
In Bråtnäs is een extreem zeldzame schimmel gevonden: de kleine kandelaarzwam (liten kandelabersvamp). Deze is op de rode lijst ingedeeld als 'Critically Endangered' (CR). Dat is het hoogste alarmsignaal.
- Geen wandelpaden: In tegenstelling tot veel andere gebieden, zijn hier geen uitgestippelde routes. Dit is natuur in haar meest pure, ongestoorde vorm.
- Grensoverschrijdend beschermd: Bråtnäs grenst aan reservaat Kölviken, wat een groter, aaneengesloten stuk natuur oplevert – een soort ecologische snelweg.
Wat jij nu kunt doen (en wat je moet laten)
Dit soort gebieden zijn geen speeltuinen. Ze zijn laboratoria. Hoewel je in Lugnås een pad kunt volgen, is de belangrijkste les: laat de natuur haar gang gaan. De overheid houdt de boel in het vizier, maar de afwezigheid van menselijke ingrepen is hier het beste beleid.
De volgende keer dat je een omgevallen boom ziet, denk dan niet aan opruimen, maar aan de duizenden micro-organismen die er hun hele ecosysteem omheen bouwen.
Wat vind jij het meest verrassende aan het bestaan van deze 'verboden' natuurgebieden dicht bij huis?
