Wanneer je hoort over een aardverschuiving en de premier die ter plekke komt, denk je direct aan paniek en noodzakelijke evacuatie. Maar vaak is de waarheid complexer, en ligt de oplossing verder dan het klinkt. De massa-evacuatie waarover sommigen spraken? Die is voorlopig van tafel.
Ik merkte bij het analyseren van de recente situatie in Niscemi dat de focus snel verschoof naar schuldvraag en paniekzaaierij. Echter, de kern van het probleem ligt in de geologie van dat zandstenen plateau. Wij, experts op het gebied van bodemkunde, kijken nu naar precieze data, niet naar geruchten. Het is cruciaal om te begrijpen wat de expert, Professor Nicola Casagli, ontdekte en nu aanraadt, want dit soort kennis is universeel toepasbaar op elk gebied met bodemerosie.
De mythe van de totale verhuizing ontkracht
Het eerste wat de experts willen benadrukken, is geruststelling over de kern van de stad. De grond waarop het historische centrum van Niscemi rust, beweegt niet significant. Het is de rand die het begeeft.
Professor Casagli, verbonden aan de Universiteit van Florence en ingeschakeld door de Civiele Bescherming, legt het helder uit: "Het plateau zelf is stabiel. Het is de 50 meter hoge rand die instabiel is en kan terugwijken." Dit klinkt nog steeds beangstigend, maar het maakt een groot verschil voor de algehele veiligheid van de inwoners.
Wat gebeurt er nu precies met die 50 meter hoge rand?
Simpel gezegd: de zandige ondergrond kan zo'n steile wand niet lang vasthouden. De verwachting is dat de rand de komende tijd honderden centimeters zal verschuiven. Casagli schat dit op potentieel 15 tot 30 meter verplaatsing in de komende periode. Of dit morgen gebeurt of pas over jaren, is nu de onzekere factor.
- De rode zone: Er is nu een brede bufferzone van 150 meter ingesteld. Dit is extreem voorzichtig, omdat er nog geen gedetailleerde monitoringgegevens waren.
- De nuance: Naarmate de data binnenkomen, zal deze verboden zone gelukkig smaller worden.
- Oude bebouwing: De huizen die al op de rand stonden, zijn gesneuveld. Dit bevestigt dat zelfs decennia oude bouw op de uiterste rand geen toekomst heeft.
De blik omhoog: de onverwachte reddingslijn
Toen de discussie over decennialange, wellicht illegale, bouwwerken oplaaide, verwees Casagli naar de geologische feiten: bouwen aan de rand van dit type plateau is een recept voor problemen. Maar de oplossing voor de crisis op korte termijn komt niet van de grond, maar van bovenaf.
Hier komt de sleutel tot moderne crisismanagement: satellietmonitoring. Het is alsof je de bodem met een gigantische, hoge-resolutie camera filmt, maar dan vanuit de ruimte.
Casagli benadrukt het belang van het verzamelen van geotechnische gegevens. Dit gebeurt nu door radar-satellieten van de ESA, ASI en Argentijnse ruimtevaartorganisaties. Ze kunnen wekelijks de bewegingen van elk gebouw en de omliggende grond in kaart brengen.
Het leven met een sluipend gevaar
Wat betekent deze constante observatie voor de bewoners in de zone die nog net veilig is? Het betekent dat de overheid zich richt op gerichte oplossingen, in plaats van massale paniek. De experts zien twee denkbare scenario's op de lange termijn:
- De eerste rij verdwijnt: De eerste en misschien de tweede rij gebouwen aan de rand zullen waarschijnlijk gesaneerd en ontruimd moeten worden. Grote technische ingrepen om zo'n hoge helling te stabiliseren zijn financieel onhaalbaar.
- De tweede rij krijgt voorwaarden: Direct achter de definitief te ontruimen zone kan men mogelijk terugkeren, maar alleen met ingebouwde alarmsystemen en constante monitoring.
De rest van de (voorzichtige) bufferzone zal hoogstwaarschijnlijk weer vrijgegeven kunnen worden. Dit is een typisch voorbeeld van hoe we tegenwoordig omgaan met risico's: niet alles is zwart of wit, maar een spectrum aan veilige, voorwaardelijke en onveilige zones.
De les voor de Nederlander
Hoewel Niscemi mijlenver weg lijkt, is de les universeel. Denk aan onze eigen dijken of polders: onzichtbare processen kunnen grote gevolgen hebben. Vertrouw in tijden van onzekerheid niet op het eerste, meest dramatische nieuwsbericht, maar op de wetenschapper die de data bekijkt.
In Nederland kennen we ook gebieden waar de bodem beweegt of verzakt, al dan niet door grondwaterbeheer. De methode van Casagli – het gebruiken van geavanceerde, objectieve meetinstrumenten – is de enige manier om weloverwogen beslissingen te nemen over je woning of je nabije omgeving.
Wat vind jij dat de overheid moet doen met gebouwen die op de rand van een onomkeerbare geologische verandering staan? Moeten we altijd kiezen voor volledige ontruiming, zelfs als er voor 90% van de bewoners nog een veilige zone is?
