Stel je voor: het beeld dat we al decennia hebben van onze vroege voorouders, met die ene beroemde 'Lucy', staat mogelijk op het punt om volledig overhoop gehaald te worden. Onderzoekers hebben in Ethiopië een gefossiliseerde voet blootgelegd die zo anders is, dat het de hele evolutielijn op scherp zet. Dit is niet zomaar een nieuw bot; het is een aanwijzing dat onze afkomst een stuk ingewikkelder is dan we dachten.
Waarom is dit nu belangrijk, zelfs als je niet dagelijks met fossielen bezig bent? Omdat dit stukje bot, behorend tot de Australopithecus deyiremeda, suggereert dat er twee verschillende mensachtige soorten tegelijkertijd leefden, en elkaar niet eens per se bevochten. We kijken hier naar een moment in de geschiedenis waar de evolutie op een kruispunt stond. Lees verder, want je huidige idee over hoe we rechtop zijn gaan lopen, gaat op de schop.
Een teen die alles verandert: het verrassende bewijs van de nye fossiel
Wat dit specifieke fossiel zo cruciaal maakt, zit hem in één detail: een opponeerbare teen (een soort duim aan de voet). Dit klinkt misschien banaal, maar voor onze vroege voorouders was het een cruciaal stuk gereedschap.
Niet alleen lopen, maar ook klimmen
Lucy (de Australopithecus afarensis) liet ons al zien dat onze verre familie al relatief goed kon lopen op twee benen. Dit nieuwe fossiel vertelt echter een ander verhaal. De vondst suggereert een gemengde levensstijl. Je kunt het zien alsof je in Nederland een fiets hebt voor op de snelweg, maar ook een stevige mountainbike voor in de bossen.
- Lucy: Meer gefocust op stabiele tweevoeterij (lange afstanden op de grond).
- De nieuwe vondst (Deyiremeda): Behield de grijpkracht in de voet, ideaal voor het klimmen in bomen.
Wetenschappers die de analyse in 2026 publiceerden, wijzen erop dat dit betekent dat de A. deyiremeda waarschijnlijk nog regelmatig de bomen in dook, terwijl hun buren al volop aan het wandelen waren. Een fascinerende spagaat in de ontwikkeling.
Het feit is: onze voorouders waren veel flexibeler in hun mobiliteit dan we lang dachten. Ze waren nog niet vastgeroest in één levensstijl.
Twee soorten, één territorium: de ecologische truc
Als twee soorten in hetzelfde gebied leven, ontstaat er vaak concurrentie om voedsel. Hoe konden Deyiremeda en Afarensis dan naast elkaar bestaan, vlakbij elkaar in de regio Burtele, zonder elkaar uit te hongeren? Het antwoord ligt in hun lunchbox.
Wat ze aten bepaalde waar ze leefden
Volgens de deskundigen, waaronder hoofdonderzoeker Yohannes Haile-Selassie, waren er duidelijke verschillen in dieet. Dit beperkte de directe frictie:
De botstructuur en kaakvorm van Deyiremeda wijzen erop dat zij zich voedde met hardere, vezelige materialen – denk aan taaie wortels of harde zaden die je misschien nu nog in sommige Nederlandse velden zou tegenkomen. Lucy’s soort was daarentegen een generalist; ze aten wat er op dat moment makkelijk te vinden was.
Dit is de natuur in actie: elk dier zoekt zijn eigen, minder concurrerende hoekje. De ene soort specialiseerde in het 'harde werk', de andere bleef een alleseter. Zo creëerden ze een soort natuurlijk evenwicht.
De boom van de mensheid is geen rechte stam
Lang dachten we dat evolutie een soort trap was: je zet een stap, je wordt iets moderner, en zo eindig je bij ons. Deze nieuwe vondst dwingt ons om dat lineaire idee los te laten. Wat we zien is eerder een struik met heel veel takken, waarvan de meeste doodlopen.
Paleoantropoloog Fred Spoor benadrukt dat dit aantoont dat er een periode van intense 'evolutionaire experimentatie' was. Verschillende anatomische oplossingen werden tegelijkertijd getest. We waren niet op weg naar één doel; we probeerden simpelweg te overleven met de middelen en lichaamsbouw die we hadden.
We moeten dus niet alleen de winnaars (wijzelf) bestuderen, maar juist de 'stilstaande' of 'verdwenen' varianten. Zij leren ons meer over de omstandigheden waar onder onze eigen voorouders moesten zien te overleven.
Wat nu? De zoektocht naar de volledige puzzelstukjes
Het is belangrijk om nuchter te blijven. Hoewel de voet spectaculair is, is het slechts één deel van het verhaal. Onderzoekers zoals Ryan McRae wijzen erop dat we nog delen missen om A. deyiremeda echt in ons stamboomdiagram te plaatsen.
Wat we nodig hebben:
- Meer skeletdelen van dezelfde soort voor een compleet beeld.
- Preciezere datering om te zien hoe lang ze echt naast elkaar bestonden.
Uiteindelijk is de ontdekking een prachtige herinnering dat we nog maar net beginnen de eerste hoofdstukken van onze eigen geschiedenis te lezen. De aarde heeft haar schatkamers nog lang niet leeggemaakt.
Wat denk jij? Welk deel van onze voorouderlijke geschiedenis vind jij het meest verrassend? Laat het weten in de reacties hieronder!
