Als je denkt dat je alles weet over de Mexicaanse vulkaan Popocatépetl – de ‘rokende berg’ – dan heb ik nieuws voor je. Recent onderzoek heeft namelijk aangetoond dat de interne structuur veel complexer is dan men dacht. Velen negeren dat deze actieve reus, die zo dicht bij miljoenen mensen ligt, al eeuwenlang een tikkende tijdbom is met verstopte mechanismen.
Wetenschappers hebben nu de eerste gedetailleerde 3D-beelden gemaakt van wat er diep onder de krater gebeurt. Dit is cruciaal, want als je de interne werking niet begrijpt, kun je de volgende uitbarsting niet voorspellen. En bij een berg die 5.452 meter hoog is, wil je echt weten wat er speelt.
Waarom de oude beelden niet meer kloppen
Tot voor kort ging men uit van één centrale magmakamer, een soort hoofdkamer waar al het gesmolten gesteente zich verzamelt. Dat is vergelijkbaar met hoe je een simpele koffiezetter zou zien: één plek waar het water kookt.
Wat het team van de UNAM ontdekte, is echter veel vreemder. Ze gebruikten geavanceerde AI en machine learning om seismische signalen – de trillingen die de aarde uitzendt – te analyseren. Dit soort analyse is vergelijkbaar met het luisteren naar het interne ritme van een patiënt met een complex hartritme.
Geen enkele kamer, maar een netwerk
De 3D-beelden laten iets fundamenteels anders zien:
- Er is niet één, maar een netwerk van kamers op verschillende dieptes.
- Deze kamers strekken zich uit tot wel 18 kilometer onder de krater.
- De dynamiek van de magma (het gesmolten gesteente) is dus verspreid en gelaagd.
Dit betekent dat de vulkaan zich gedraagt als een ingewikkelde distributiehub, in plaats van één grote centrale opslag. We kijken hier naar een ‘natuurlijk laboratorium’ dat ons leert hoe magma echt beweegt.
De Ring van Vuur: Waarom Popo zo’n Blijvertje is
De Popocatépetl ligt midden in de Trans-Mexicaanse Vulkanische Gordel. Dit is een fascinerend, maar gevaarlijk stuk aardkorst. Als je ooit in de buurt van de Stille Oceaan bent geweest, ken je dit fenomeen als de Ring van Vuur.
Het is een hoefijzervormig gebied waar bijna 75% van alle wereldwijde vulkanische activiteit plaatsvindt. Dit komt doordat de Cocos Plaat onder de Noord-Amerikaanse Plaat duikt. Dit proces is de motor achter de Popo.
Sinds de eerste geregistreerde uitbarsting in 1519, is deze vulkaan nooit echt stil geweest. Het feit dat hij zo consistent actief blijft, is beangstigend accuraat voor het model van de plaattektoniek.
Praktische Tip: Hoe het je eigen veiligheidsplan verandert
Voor de 25.000 mensen die in de directe ‘Rode Zone’ wonen (dichterbij dan sommige mensen in Utrecht wonen bij hun werk), is dit onderzoek pure noodzaak. De wetenschap heeft je nu een nieuw inzicht gegeven dat je moet gebruiken.
Wat je nu moet doen (voorbereiding op een lokale vergelijking met Nederland): Denk aan de extreemste storm die je ooit in Nederland hebt meegemaakt. Nu moet je je voorstellen dat de uitbarsting veel onvoorspelbaarder is door die verborgen kamers.
Je lokale autoriteiten baseren evacuatieplannen op de oude aannames. Informeer dus specifiek bij lokale diensten (zoals de Civiele Bescherming in Mexico) of zij hun modellen hebben bijgewerkt naar de nieuwe 3D-data. Vraag niet of de berg rustig is; vraag wat er gebeurt als de druk op 10 km hoogte plotseling vrijkomt.
De wetenschap heeft de interne architectuur van de 'rokende berg' blootgelegd. Het is een les in nederigheid: zelfs de meest bestudeerde objecten hebben nog geheimen die letterlijk onder onze voeten begraven liggen.
Wat denk jij: als er zoveel complexiteit in één vulkaan zit, hoeveel onbekende ‘magmakamers’ zitten er dan nog verborgen in de aardkorst onder onze eigen steden?
