Wist u dat de tools die uw werk sneller moeten maken, juist de sleutel kunnen zijn tot het lekken van gevoelige privégegevens? Het is een angst die nu ook in de Nederlandse gemeenten rondwaart, nadat een specifiek incident in Zweden de alarmbellen deed rinkelen. U werkt waarschijnlijk al met AI, maar bent u zeker dat u de kleine lettertjes kent? Dit is waarom u nu direct moet weten hoe u veilig blijft.
Het 'Copilot-alarm' dat de gemeente Ale deed verstijven
Vorig jaar in december was de maat bij de Zweedse gemeente Ale vol. Ze dienden een melding in bij de toezichthouder nadat een medewerker een verontrustende ontdekking deed. De angst was concreet: zou het populaire AI-hulpmiddel Copilot (de gratis versie) gevoelige personeelsinformatie kunnen verspreiden?
De IT-chef van de gemeente, Kristina Bilger, waarschuwde de hele organisatie onmiddellijk. Ze gaven een scherpe waarschuwing via hun intranet: stop met het gebruik van Copilot totdat de veiligheid gegarandeerd is. Waarom deze paniek?
De fantoomfunctie: wat was het echte gevaar?
De kern van het probleem lag in een recente update van de gratis Copilot-versie. De gemeente vreesde dat deze AI plotseling de mogelijkheid had gekregen om alle openstaande tabbladen in uw browser te lezen en te gebruiken. Stelt u zich voor: u heeft een PDF met salarisstroken of een beleidsdocument over jeugdzorg openstaan, en de AI gebruikt die data voor een willekeurige zoekopdracht.
Dit gaat veel verder dan wat de meeste mensen zich voorstellen bij 'gewone' tekstinvoer. Het is alsof u de assistent naast u vraagt om een verslag te schrijven, terwijl hij ondertussen door uw geheime persoonlijke map bladert. In mijn praktijk zie ik dit vaker: we vertrouwen tech te veel zonder de achterliggende werking te begrijpen.
De Grote Opluchting (Maar let op de nuance)
Gelukkig bleek achteraf dat de vrees voor datalekken door deze specifieke functie sterk overdreven was. De IT-chef gaf later toe: "We schreeuwden echt om de wolf." Beter te voorzichtig dan nalatig, zo luidde het motto destijds.
Maar hier is de valkuil die veel organisaties – en ook zzp’ers in Nederland – over het hoofd zien. Hoewel deze acute dreiging een loos alarm was, is de algemene beveiligingshygiëne rondom AI-tools nog steeds ondermaats.
- Betaalde versus gratis versies: Premium abonnementen bieden vaak betere data-isolatie. Ken het verschil.
- Context is alles: AI-modellen trainen op uw input, tenzij u expliciet de training uitschakelt.
- Tabbladgedrag: Zelfs als de directe lek er niet was, vraagt het om een bewuster beheer van openstaande documenten.
Hoe u een Ale-incident voorkomt: De onmisbare stap
De gemeente Ale heeft geleerd, en gaat na de kerstperiode haar personeel trainen in veilig Copilot-gebruik. Dit is het praktische advies dat u meteen kunt toepassen, ongeacht of u in Zweden of in de Randstad werkt:
De "Nul-Input" regel: Voer nooit, maar dan ook nooit, directe persoonsgegevens, vertrouwelijke strategieën of onbehandelde financiële cijfers in de gratis versies van populaire AI-chatbots. Beschouw de input alsof u het in een openbare WhatsApp-groep plaatst. Als het ergens moet, gebruik dan bedrijfseigen, veilige omgevingen of verberg de data achter onherkenbare coderingen.
Leer uw team de AI-ethiek, net zoals u hen leert hoe ze de koffiemachine moeten bedienen.
Het is verleidelijk om de nieuwste tools te gebruiken voor snel resultaat, maar de prijs van een privacyschending is simpelweg te hoog. Veiligheid gaat voor snelheid, zeker als het om de gegevens van uw burgers of klanten gaat.
Welke AI-tool gebruikt u momenteel op uw werk, en wat is uw persoonlijke 'rode lijn' die u nooit overschrijdt met data-invoer?
