Je kijkt naar de lucht, je kijkt naar de zee, maar de grootste watervoorraad van onze planeet ligt precies waar je het niet verwacht: kilometers onder je voeten. De meeste mensen zien de aarde als een tamelijk droge steenmassa daaronder. Maar nieuw onderzoek verandert dat beeld radicaal. Het is cruciaal om dit nu te begrijpen, want het beïnvloedt hoe wij het leven op Aarde zien.
De 'waterfles' miljarden jaren oud
Wetenschappers hebben bewijs gevonden voor een gigantische reservoir diep in de aardmantel. Let wel: dit is geen plas water zoals je die kent. Het is een oceaan die alle huidige oceanen bij elkaar opgeteld overtreft in volume. Het zit ingesloten in gesteente, gebonden aan mineralen.
Bridgmaniet: de onverwachte spons
De sleutel tot dit geheim is een mineraal genaamd bridgmaniet. Dit spul, dat alleen onder extreme druk en hitte bestaat, gedraagt zich als een superabsorberende spons. Het houdt water vast, niet als vloeistof, maar als onderdeel van zijn eigen kristalstructuur.
Ik zie het vaak gebeuren dat mensen complexe geologische processen verkeerd interpreteren. Maar bij dit mineraal is de wetenschap verrassend eenduidig. Onder omstandigheden diep in de mantel kan bridgmanit almaar water opslokken.
Hoeveel water praten we dan over?
Modellen van de vroege aarde, kort na haar vorming, wijzen op een bijna ongelooflijke hoeveelheid. Onderzoekers schatten dat dit interne reservoir destijds tussen de één en twaalf keer de huidige hoeveelheid oceaanwater bevatte. Een groot deel hiervan zit vermoedelijk nog steeds vast in die diepten.
- Dit is geen oppervlakkig fenomeen; we hebben het over de onderste lagen van de mantel.
- De druk daar is zo intens dat water zich fysiek anders gedraagt dan we gewend zijn.
- Denk aan de hoeveelheid water die je in een emmer zou krijgen, maar dan duizenden kilometers dieper.
De 'lekkage' die klimaat verklaart
Dit ontdekking, gepubliceerd in het tijdschrift Science, dwingt ons onze kijk op de waterkringloop te herzien. We dachten altijd dat water voornamelijk circuleert tussen zeeën, atmosfeer en de bovenste aardkorst.
Maar deze verborgen oceaan speelt een rol in de geologische uitwisseling van water over miljarden jaren.
In mijn praktijk als het gaat om het begrijpen van aardse processen, merk ik dat we vaak de processen vergeten die niet direct zichtbaar zijn. Dit interne reservoir kan mechanismen verklaren die uiteindelijk invloed hadden op het leven aan het oppervlak, inclusief de stabiliteit van ons klimaat zoals wij dat nu kennen.
Wat nu? Een praktisch inzicht
Hoewel je zelf niet naar die diepte kunt afdalen, verandert dit je perspectief. De volgende keer dat je een dikke, zware steen oppakt na een regenbui, besef dan dat de materie om je heen op atomair niveau water vasthoudt. Dit is geen abstract verhaal; het gaat over de bouwstenen van onze planeet.
Toch is er een nuance: de snelheid waarmee dit water weer naar boven komt of verdwijnt, is extreem traag. Het is een cyclisch proces dat duurt in geologische tijdperken, niet in jaren. Het is een soort **super-trage koffiefilter** voor de Aarde.
Wat denk jij? Als er zoveel water onder onze voeten is opgesloten, hoe groot is dan de kans dat deze 'mantel-oceaan' in het verleden ons oppervlaktewater heeft beïnvloed?
