Stel je voor: je bent op je favoriete strand op Tenerife, de zon schijnt, en alles lijkt hetzelfde. Maar onder de oppervlakte verandert er iets fundamenteels. Onderzoekers hebben net sluitend bewijs geleverd dat de zeespiegel rond de Canarische Eilanden de afgelopen drie decennia met gemiddeld tien centimeter is gestegen.
Dit is geen verre toekomstmuis die we over honderd jaar zien; dit gebeurt nu, en de gevolgen voor jouw favoriete kade of die nieuwbouwlocatie zijn groter dan je denkt. We duiken in de nieuwste bevindingen van de lokale wetenschappers om te zien waar en waarom dit gebeurt.
De stille klim in cijfers: 3,5 millimeter per jaar
Dertig jaar data – van 1993 tot 2022 – is onder de loep genomen door experts van het IOCAG (Instituut voor Oceanografie en Globale Veranderingen) in Las Palmas. Hun methode? Een combinatie van satellietbeelden en lokale getijdentellers. Wat ze ontdekten is een gestage, onmiskenbare stijging.
Gemiddeld stijgt de zeespiegel hier met zo’n 3,5 millimeter per jaar. Dat klinkt misschien als een druppel op een gloeiende plaat, maar na dertig jaar telt dat op. Het is alsof je elke winter een extra trede bij een vaste trap neerlegt.
Waarom de ene plek meer "onder water" loopt dan de andere
Als je denkt dat de zee overal even hard stijgt, dan heb je het mis. Dit is waar de geografie van de oceaan om de hoek komt kijken. De Canarische Eilanden liggen in de slagader van een dynamisch systeem.
Onderzoek wijst op de invloed van wervelingen (oceanische draaikolken), de tegenhangers van de lagedrukgebieden in de lucht. Deze wervelingen beïnvloeden de lokale waterstand significant:
- Cyclonale wervelingen: Deze drukken het wateroppervlak iets naar beneden, waardoor de waargenomen stijging in die gebieden beperkt blijft.
- Anticyclonale wervelingen: Deze trekken het water juist omhoog, wat resulteert in een grotere relatieve zeespiegelstijging.
Dit verklaart waarom sommige stranden sneller korter worden dan andere. Het is niet alleen de globale opwarming; het is de lokale oceaan-choreografie.
De hoofdsteden onder druk: Zinkende grond en stijgend water
Het meest alarmerende punt uit de studie betreft de twee belangrijkste stedelijke centra: Las Palmas de Gran Canaria en Santa Cruz de Tenerife. Hier komt een dubbel probleem samen: niet alleen stijgt het water, de grond zelf zakt ook een beetje.
Dat betekent dat de absolute stijging die bewoners ervaren, nog groter is dan de gemeten 3,5 mm/jaar. De onderzoekers projecteren op basis van VN-klimaatmodellen dat Santa Cruz tegen 2050 een stijging van wel 40 centimeter kan zien als we niets veranderen.
Voor de infrastructuur – denk aan de parkeergarages bij de havens of de kelders van oude panden in de binnenstad – is dit een naderende klap.
Wat moet je nu concreet doen? De Preventie-Check
Deze wetenschap is niet alleen academisch; het is een directe waarschuwing voor iedereen die vastgoed bezit of van plan is te kopen op deze eilanden. Hoe wapen je je tegen dit sluipende proces?
Mijn advies, gebaseerd op de noodzaak van bescherming tegen erosie en zoutwaterintrusie (zout water dat het grondwater bereikt):
- Check de lokale vloedlijn: Vraag bij lokale makelaars of bouwvergunningen naar de 'hoogwater' kaarten van de laatste tien jaar, niet de twintig jaar geleden. De huidige normen zijn verouderd.
- Vermijd 'overstromingsgevoelige' bestratingslagen: Kies bij aanleg van terrassen dichter bij de kust voor poreuzere materialen die water beter laten wegzijgen, in plaats van ondoordringbare platen die de erosie aan de randen juist verergeren.
- Landbouwers opgelet: Als je irrigatiewater uit de buurt van de kustlijn haalt, test dan nu je grond op verzilting. De zoute indringing is een direct gevolg van de hogere zeestand.
De resultaten van dit onderzoek, gepubliceerd in The Journal of Marine Science and Engineering, zijn bedoeld om ons wakker te schudden. Het gaat niet alleen om een paar meer golven op de boulevard; het gaat om de fundering van onze kustgemeenschappen.
Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen. Heb jij de afgelopen jaren gemerkt dat de vloedlijn op jouw favoriete eiland hoger komt te liggen dan vroeger? Deel je observaties hieronder!
