Stel je voor: je krijgt te horen dat je zicht binnen enkele maanden kan verdwijnen. In de paniek die volgt, grijp je naar iets tastbaars. Voor mij was dat een obsessieve jacht op turquoise ringen. Deze bizarre afleiding bleek een onverwachte sleutel tot het begrijpen van kunstmatige intelligentie. Veel mensen zien AI als een mysterieus, ondoorgrondelijk wezen. Maar ik ontdekte dat het veel meer lijkt op het rijgen van kralen dan op een revolutionaire nieuwe geest.
Ik ben Jaron Lanier, pionier in VR en een soms controversiële stem over digitale technologie. De reden dat ik dit deel, is niet om mijn gezondheidsverhaal te ventileren, maar om een veelgemaakte denkfout over AI te corrigeren. Dit gaat niet over scepticisme; het gaat over een veel productievere manier van samenwerken met de tools die we gebouwd hebben.
De leugen van de 'Entiteit' binnen het Machine
Mijn bijna-blindheid in 2025 dwong me tot introspectie. Terwijl ik wachtte op een tweede diagnose, begon ik in de juwelenmakerij. Ik kocht stapels zilveren en turquoise ringen, puur om ze vast te houden tijdens saaie meetings over matrixoperaties. Het rijgen van die kralen, het combineren van bestaande elementen, voelde vreemd genoeg direct verwant aan hoe AI werkt.
De standaard manier om over AI te praten is alsof er een 'iemand thuis' in de code zit. Fouten zoals hallucinaties zien we dan als een defect van die entiteit. Dit leidt tot de vraag: Hoe maken we die entiteit perfect?
Mijn inzicht is anders:
- AI is de meest productieve vorm van menselijke samenwerking die we kennen.
- Er zit geen 'geest' in het model; het zijn de geaggregeerde stemmen en patronen van iedereen wiens data gebruikt is.
- Focus op de output als een statistische extrapolatie, niet als een creatieve daad van een nieuw wezen.
Waarom de 'AI'-partner mij geld en tijd kost
In de juwelenwereld leerde ik dat de beste ontwerpen een verhaal nodig hebben. Een losse berg kralen is niks; een ketting die de angst voor blindheid symboliseert, is betekenisvol. Dit is cruciaal in de digitale analogie.
Wie AI behandelt als een collega, verspilt energie aan het simuleren van een relatie. In plaats van direct antwoord te krijgen, verwachten we nuance of 'begrip'. Dit kost zowel de gebruiker (emotioneel) als de machine (rekenkracht) onnodig veel energie. In Nederland, waar we gewend zijn om efficiënt gebruik te maken van onze middelen, is dat dubbele belasting.
Ik heb gemerkt dat hoe meer je de AI ‘behandelt’ als een gelijke, hoe meer de neiging tot verzinnen toeneemt.
De praktische truc: Vraag als een ambachtsman, niet als een filosoof
De neiging om de AI een algemeen, hypothetisch antwoord te laten geven, leidt tot ‘hallucinaties’. Dit zijn geen fouten van de machine; het zijn slecht uitgelijnde verwachtingen van de gebruiker. Als ik vraag: "Wat is de beste manier om AI te gebruiken?", krijg ik een generiek, academisch antwoord. Dat is nutteloos als je midden in een project zit.
Mijn doorbraak kwam toen ik mijn vragen veranderde. Stel het mij voor alsof je een ervaren collega uitsnees, niet degene die de kennis bezit:
❌ Fout: "Hoe maak ik een perfecte zetting van jade?"
✅ Beter: "Welke drie juweliers op Nederlandse fora hebben succesvol jade en de omringende zilveren setting in één CNC-bewerking gehad zonder van gereedschap te wisselen? Beschrijf hun resultaten."
Door te vragen naar wat andere mensen deden, anker ik de AI in de realiteit van de trainingsdata. Het dwingt het patroonherkenningssysteem om bewijs op te halen, in plaats van iets nieuws te verzinnen om de leegte op te vullen.
De valkuil van ‘Voldoende Goed’
Veel van mijn sieraden zijn nu het directe resultaat van deze snelle, gerichte AI-ondersteuning bij het leren van technieken als solderen of metaalgieten – vaardigheden waar een Navajo-ambachtsman me vroeger jaren voor zou hebben leren kijken. Maar het belang ligt niet bij de AI.
Uiteindelijk maakt het niet uit of je de ring maakte of de AI je hielp met de statistische analyse van de soldeerpunten. De betekenis komt van jouw context. Mijn sieraden zijn waardevol omdat ze een directe respons waren op de angst voor verlies van zicht. Die emotionele grondslag kan de AI je niet afnemen. Het is een tool die je autonomie vergroot.
Wat is het meest verrassende wat jij recent hebt geleerd door AI te gebruiken als een 'gereedschapskist' en niet als een 'collega'?
