U heeft ze vast weleens gezien: vreemde, zijdeachtige zakken hoog in de dennenbomen. Veel mensen negeren deze structuren, of denken dat het gewoon een winterverschijnsel is. Maar ik vertel u dit nu, omdat de komende weken beslissend zijn voor de gezondheid van uw huisdier en uzelf. Het negeren van deze 'cocons' kan leiden tot serieuze medische noodgevallen, nog voordat u de beruchte processies op de grond ziet lopen.
We hebben het over de Processierupsen – zowel die van de den (Thaumetopoea pityocampa) als die van de eik. Het gevaar zit hem niet in de rups zelf, maar in de duizenden microscopisch kleine brandharen waarmee ze bedekt zijn. Zodra het weer opwarmt, maakt deze jeukende sluier de ronde en kan dit zelfs ernstige ademhalingsproblemen veroorzaken.
Waarom we nu moeten handelen: het gevaar is onzichtbaar
Deze rupsen zijn berucht om hun gezamenlijke trektochten, vandaar hun naam. Maar de grootste gevarenbron zijn niet de wandelende kolonies, maar de restanten.
- De brandharen bevinden zich niet alleen op de rupsen zelf (vanaf het derde larvale stadium).
- U vindt ze ook in hun silken nesten, die soms maandenlang aan de takken blijven hangen.
- Ze deponeren ze ook op de grond wanneer ze verpoppen, vaak op plekken waar honden graag snuffelen.
Elke boomkweker of dierenarts zal u vertellen dat preventie in de koude maanden de enige écht effectieve strategie is. Als de rupsen eenmaal in processie zijn, is de schade vaak al aangericht.
De mythe van de ‘enkele’ rups
Veel mensen verwarren de Processierups met andere harige rupsen. Maar hier is een cruciaal inzicht dat veel eigenaren van tuinen missen:
Processierupsen zijn extreem sociaal. Als u één harige, eenzame rups ziet, is de kans groot dat het géén gevaarlijke soort betreft. Het zijn de collectieve, georganiseerde groepen of de achtergelaten nesten die u moet vrezen.
Uw lokale actieplan: meer dan alleen afwachten
In de meeste Nederlandse gemeenten is bestrijding een gecoördineerd proces. Maar de gemeente kan niet elk park of elke particuliere tuin afspeuren. Dit is waar u een rol speelt, vooral als u bomen in uw omgeving heeft.
Wat u nu kunt doen om ongemak in de lente te voorkomen:
- Spot de nesten: Zoek naar die opvallende, witte, zijden kokers, meestal aan de uiteinden van de pijnbomen of ceders. Hoe vroeger u ze signaleert, hoe beter.
- Benoem een contactpersoon: Als u in een VvE zit of bij een wijkcommissie, zorg dan dat iemand verantwoordelijk is voor de surveillance. Dit stroomlijnt de melding.
- Wees voorzichtig met snoeien: Probeer deze nesten niet zelf te verwijderen met een standaard snoeischaar. De haartjes komen gemakkelijk vrij door de trillingen. Schakel liever een gespecialiseerd bedrijf in, of meld de boom bij uw gemeente.
De verborgen fase: waarom de ondergrond nu gevaarlijk wordt
De Processierups heeft een levenscyclus die u verrast. Na hun ontwikkeling in de boom, beginnen ze in de late winter/vroege lente (vaak februari/maart, afhankelijk van het weer in uw regio) aan hun afdaling. Ze kruipen de grond in om te verpoppen.
En dat is precies de periode waarop onze honden en katten het meest kwetsbaar zijn. Ze snuffelen op de grond, en de rupsen die zich ingraven, liggen letterlijk op hun pad. Een beet of lik kan al genoeg zijn voor een heftige reactie, soms met zwellingen van tong of keel die acuut levensgevaarlijk zijn.
Ik heb in mijn loopbaan gezien hoe een nieuwsgierige labrador na een kort contact met een nest symptomen vertoonde die leken op een zware allergische reactie – de dierenarts moest direct ingrijpen. Dit gaat veel verder dan een jeukende rode vlek.
Wat is uw ervaring? Heeft u vorig jaar melding gemaakt van Processierupsen in uw regio, en merkte u dat de gemeentelijke aanpak sneller of juist trager was dan u had verwacht?
