Stel je voor: het hoogste gebouw ter wereld is in de oceaan slechts een klein hobbel.
Dat klinkt als sciencefiction, maar wetenschappers hebben zojuist een onderzeese berg in de Stille Oceaan in kaart gebracht die de Burj Khalifa (828 meter) met meer dan 2000 meter overtreft. Dit is geen natte droom; dit is een extreem landschap, verborgen onder de golven, dat bewijst hoe weinig we eigenlijk weten over onze eigen planeet.
Waarom deze ontdekking nu belangrijk is voor ons begrip van de biodiversiteit? Omdat onder dit gigantische gebergte, daar waar het licht nooit komt, een compleet verborgen ecosysteem bloeit dat we nog nauwelijks hebben onderzocht.
Een verticale gigant: 3109 meter onder water
Tijdens een recente expeditie op de Nazca-rug, honderden kilometers van de kust van Chili, stuitte een team van het Schmidt Ocean Institute op deze geologische reus. De metingen zijn overduidelijk: de berg rijst 3.109 meter op vanaf de zeebodem.
Om dit in perspectief te plaatsen: de top van deze berg zou, als hij aan land zou staan, zelfs de hoogte van de Griekse Mount Olympus (2.917 m) overtreffen. De Burj Khalifa? Die zou er bijna vier keer onder verdwijnen.
- Het fenomeen: Het gaat om een 'seamount', een verhoogde geologische formatie die de oppervlakte nét niet bereikt.
- Locatie: De uitgestrekte, maar weinig verkende Nazca-rug in de zuidoostelijke Stille Oceaan.
- Nieuwe grens: Het toont aan dat de diepzee landschappen herbergt die even extreem zijn als de hoogste bergketens die we kennen.
De verborgen schatkamers: Oeroude koraaltuinen
Wat deze berg zo fascinerend maakt, is niet alleen zijn omvang. Het is de levende wereld die hij onderhoudt. Met behulp van ROV’s (op afstand bestuurde onderwatervoertuigen) werden beelden gemaakt die oceanografen versteld deden staan.
Hierdoor kregen we voor het eerst een blik op gebieden die beschermd worden tegen de destructieve kracht van de stroming nabij het oppervlak. Ik zag beelden van sponstuinen die vermoedelijk duizenden jaren oud zijn.
Deze diepzee-oases dienen als kraamkamers en schuilplaatsen voor talloze zeedieren die nergens anders op aarde voorkomen.
Vreemdere verschijningen dan je in een Scandinavische thriller ziet
Naast de vaste bewoners werden er ook ontmoetingen vastgelegd met wezens die bijna mythisch lijken. Dit is het deel dat je niet zult verwachten als je naar een documentaire over het weer kijkt.
Zo was er de eerste ooit vastgelegde levende inktvis van het geslacht Promachoteuthis. Voorheen kenden biologen dit type alleen van dode exemplaren die toevallig in visnetten terechtkwamen. Nu zagen ze hem in zijn natuurlijke habitat.
Maar er was meer: onderzoekers stuitten op een bleke octopus, door het team liefkozend “Casper” genoemd vanwege zijn spookachtige uiterlijk, die nog nooit eerder in de zuidelijke Stille Oceaan was gespot. Dit onderstreept hoe urgent het is om deze gebieden te catalogiseren voordat de mens ze onbedoeld beïnvloedt.
Een stille oogst: Twintig potentiële nieuwe soorten
De expeditie leverde een schat aan data op. De wetenschappers hebben momenteel ongeveer 20 soorten geïdentificeerd die waarschijnlijk nieuw zijn voor de wetenschap. Denk aan zeldzame sifonofoor-kolonies (vrij vertaald: vliegende spaghetti-monsters) en unieke steenvissen.
In Nederland staan we er vaak niet bij stil hoe gescheiden ons dagelijks leven is van deze diepzee-ontdekkingen, maar elke nieuwe soort draagt bij aan de complete puzzel van het leven op Aarde.
Wat nu? De noodzaak van diepzee-verkenning
Hoewel we ons dagelijks druk maken over de files op de A2 of de prijzen in de plaatselijke Albert Heijn, verbergen de diepzeeën de sleutels tot fundamentele vragen over microbiologie en geologie. Deze bergen beïnvloeden zeestromingen en daarmee indirect ook ons klimaat.
De expeditie bevestigt één ding: we moeten stoppen met aannemen dat we de bodem van onze oceanen kennen. De uitdaging is nu om deze enorme, onbekende gebieden te beschermen, zelfs nu we er pas net achter komen hoe divers en fragiel ze zijn.
Als je deze berg met een Mars-rover zou moeten verkennen, welke navigatietip zou jij de ontdekkingsreizigers dan meegeven voor het donkerste deel van de reis?
