Je dacht dat de invasie van de blauwe krab al een ramp was? Bereid je dan maar voor op de échte stille bedreiging die al bijna tien jaar ongemerkt huishoudt in de Adriatische Zee, en nu Venetië in zijn greep houdt. Dit is geen grap; wetenschappers slaan nu alarm over een dier dat ecologisch veel meer schade kan aanrichten dan die beruchte krab.
Dit beest is onzichtbaar, eet in stilte en gedijt bij hogere temperaturen. Als je aan de kust woont, of gewoon geïnteresseerd bent in de balans van onze zeeën, moet je weten wat dit betekent voor de visbestanden en de lokale economie. Het wordt tijd om serieus te kijken naar de 'zeenoot'.
De ontmaskering van de ‘zee-eikel’
Recente studies van de Universiteit van Padua en OGS, gepubliceerd in Estuarine, Coastal and Shelf Science, hebben de dader eindelijk geïdentificeerd. Het gaat om de Mnemiopsis leidyi, beter bekend als de zeventienjarige zeenoot (of 'noce di mare' in het Italiaans).
Dit is geen lokale gast. De noot wordt wereldwijd beschouwd als een van de 100 meest schadelijke invasieve soorten. Wat maakt dit dier zo gevaarlijk voor een kwetsbaar systeem als de Venetiaanse lagune?
Waarom de noot een groter gevaar is
Terwijl de blauwe krab visvangsten kan bedreigen, vernietigt de zeeschaal de basis van het ecosysteem. Ik heb de onderzoeksresultaten bekeken en dit is wat ik heb geleerd over zijn verraderlijke tactiek:
- Massale voortplanting: Ze planten zich massaal voort in de late lente en opnieuw aan het einde van de zomer, precies wanneer de temperaturen ideaal zijn.
- Aanpassingsvermogen: De zeeschaal overleeft in een extreem breed temperatuurbereik (10 tot 32 graden Celsius). Dit klinkt misschien als een voordeel voor hen, maar het betekent dat ze blijven komen, zelfs als andere soorten afzwakken.
- Klimaatverandering als katalysator: De opwarming van de Adriatische Zee creëert in feite een luxe hotelkamer voor deze indringer.
Hoe de noot profiteert van onze veranderende omgeving
Onderzoekers hebben in het lab en in de lagune zelf gekeken. Ze bleken verrassend tolerant voor verschillende zoutgehaltes. Alleen bij extreme hitte (32°C) of extreem laag zoutgehalte (10) hebben ze het zwaar.
Maar laten we eerlijk zijn: de condities in de Adriatische Zee worden steeds minder extreem en bewegen zich richting hun ‘optimale zone’. Dit is het cruciale inzicht: de klimaatverandering die wij hier in Nederland of elders in Europa voelen, faciliteert de invasie van dit dier in de Middellandse Zee.
Valentina Tirelli van OGS benadrukte dat de omstandigheden in de lagune steeds geschikter worden voor deze soort. Dit leidt tot grote aggregaties van de zeeschaal, wat de hele ecologische structuur van het lagunesysteem ernstig kan ontwrichten.
Wat nu? Adaptief beheer is cruciaal
We kunnen de zeeschaal niet zomaar bestrijden zoals je met een onkruidspuit te werk gaat. Het is een onderdeel van het gehele zeeleven geworden. De experts stellen twee dingen voor:
- Onmiddellijke monitoring: We moeten precies weten waar de grootste clusters zijn en hoe hun cycli verlopen.
- Adaptieve strategieën: We moeten leren om te leven met de verhoogde aanwezigheid, door bijvoorbeeld de lokale visserij te sturen naar gebieden waar de impact het grootst is, of door het minimaliseren van andere stressfactoren in de lagune.
Hoewel er nog geen wondermiddel bestaat, is het besef dat er een nieuwe, nog dodelijkere indringer is dan we dachten, de eerste stap. We moeten niet wachten tot onze eigen visgronden er net zo uitzien als de lagune van Venetië vol met deze parasieten.
Wat denk jij dat overheden moeten doen om te voorkomen dat deze onzichtbare eter onze zeeën volledig overneemt? Laat het ons weten in de comments!
