Maandagavond gebeurde er iets zeldzaams boven de Ierse lucht, specifiek boven County Wicklow. Geladen deeltjes van de zon botsten met onze atmosfeer en zorgden voor een rood-groene explosie die door velen op sociale media werd gedeeld. Maar als jij ook stond te turen en alleen maar een vage, grijze waas zag, ben je zeker niet de enige.
Het fenomeen, de Aurora Borealis, is een droom voor velen om ooit vast te leggen. Toch blijkt de ervaring voor het blote oog vaak een stuk minder spectaculair dan de foto’s doen vermoeden. Wij keken verder dan de Instagram-filters en ontdekten precies waarom jouw ogen je voor de gek houden bij zulk kosmisch lichtspel.
De realiteit van een kleurenstorm: waarom je ogen falen
Het is een klassiek scenario: je staat buiten, de lucht kleurt groen en rood, maar wat jij ziet is, in de woorden van een lokale inwoner, "grijze smurrie". Hoe kan het dat iedereen om je heen de kleuren ziet, behalve jij?
Dit heeft alles te maken met hoe onze ogen werken, vooral in het donker. Het is geen teken van "oude ogen", zoals sommigen denken; het is puur natuurkunde.
De rol van staafjes en kegeltjes
Kleurwaarneming in het menselijk oog komt van de kegeltjes. Het probleem? Kegeltjes hebben veel licht nodig om te functioneren. De Aurora is helder, maar vaak niet *helder* genoeg voor onze kegeltjes om de exacte groene en rode tinten waar te nemen als de rest van de omgeving pikdonker is.
- Staafjes (voor nachtzicht) zijn extreem gevoelig voor licht, maar pikken alleen grijs en wit op.
- In de schemering of bij langzame, diffuse Aurora-activiteit domineren de staafjes.
- De kleuren zijn er wel, maar je hersenen filteren ze weg omdat ze te weinig energie hebben.
De camera liegt niet: het geheim van de perfecte Aurora-foto
Wat de toeschouwers in Wicklow deeltiegen zagen met hun camera's, was een compleet ander verhaal. Telefoons en spiegelreflexcamera's hebben een cruciale voorsprong op ons biologische systeem.
Het cruciale verschil zit hem in de belichtingstijd. Een camera kan 10, 20 of zelfs 30 seconden open blijven staan. Al dat verzamelde licht, dat anders te zwak zou zijn om waar te nemen, wordt gecomprimeerd tot één beeld.
Als je echt wilt zien wat er gebeurt, moet je de camera de tijd geven om het werk te doen. Zelfs als je ziet dat de massa zich verzamelt, is het goed om dit te onthouden voor de volgende keer dat er een zonnestorm aankondigt.
Niet alleen de camera, maar ook de locatie telt
De lokale bevolking zocht de beste plekken op, zoals de parkeerplaats bij Greenhill Road of Glen Beach. Maar het succes hangt af van één ding dat je niet kunt controleren: de bewolking.
De kans op een herhaling van de Aurora boven Ierland is klein, maar zeker niet nihil. Experts wijzen erop dat we moeten letten op de zonnewindvoorspellingen. De volgende keer dat je gaat jagen op deze lichten, vermijd dan het felle licht van lantaarnpalen, zelfs als je net als Garrett je eigen achtertuin als de perfecte plek ziet.
Wat betekent dit voor de Nederlandse lucht?
Hoewel de gebeurtenis zich afspeelde in Wicklow, is dit fenomeen ook hier af en toe te zien, zeker bij een sterke geomagnetische storm. Maar de waarschuwing blijft: verwacht niet direct het kleurenpalet van NASA. Je hebt een goede camera en geduld nodig, anders loop je het risico om teleurgesteld te worden door je eigen ogen.
De opwinding was echt, de foto’s zijn prachtig. Maar de volgende keer dat je naar een donkere hemel kijkt, weet je dat het ontbreken van kleur soms niets te maken heeft met het fenomeen zelf. Zou jij de moeite nemen om urenlang buiten te wachten, wetende dat je waarschijnlijk alleen maar een camera-app gebruikt om de kleuren te zien?
