We kijken allemaal op naar de volle maan, maar wist je dat bijna elke volle maan in het jaar een unieke, oude naam heeft? Deze namen zijn geen willekeurige verzinsels; ze onthullen verrassende details over het weer, de oogst en het gedrag van dieren van honderden jaren geleden. Als je denkt dat het gewoon 'de kerstmaan' is, dan loop je de rijkdom van eeuwenoude wijsheid mis. Nu het nieuwe jaar nadert, is het tijd om te ontdekken wat de 'Wolfsmaan' en de 'Bessenplukmaan' écht betekenen, en wanneer je die bijzondere 'Blauwe Maan' kunt spotten.
Waarom krijgen volle manen überhaupt namen?
Het lijkt misschien een modern ding, die opsommingen in de krant. Maar de traditie is diepgeworteld. Deze namen stammen grotendeels af van de inheemse volkeren in Noord-Amerika, duizenden kilometers bij ons vandaan. Zij hadden geen kalenders zoals wij die kennen; zij hielden het jaar bij door elke volle maan een naam te geven die paste bij wat er in die specifieke tijd van het jaar gebeurde.
Ik merkte op dat deze namen functioneerden als een soort natuurlijke weersvoorspelling en seizoenswijzer. Als de boer wist dat de 'Wormenmaan' eraan kwam, wist hij dat de grond zou ontdooien. Een perfect voorbeeld van hoe men vroeger de cycli van de natuur volgde.
De verrassende verschuiving van datums
Waarom is de 'Aardbeienmaan' niet altijd in juni? Simpel: de maancyclus duurt gemiddeld 29,5 dag. Dit betekent dat de volle manen elk jaar opgeschoven lijken te zijn, net als de data van feestdagen die afhankelijk zijn van de maan.
De vuistregel: De data veranderen ieder jaar. Voor 2026 hebben we dit voor je uitgeplozen, zodat je de data niet zelf hoeft uit te rekenen – dat is al complex genoeg als je kijkt naar de tijdsverschillen met onze Nederlandse tijdzone.
De Maankalender van 2026: Wat je moet weten
Laten we de namen voor 2026 eens bekijken. Vergeet even de tijdzones van New York; we focussen op de gebeurtenissen die de namen verklaren.
Hier is de lijst, met een hint naar de culturele achtergrond:
- Januari (Wolfsmaan): Toen de sneeuw dik lag en de honger het grootst was, hoorden mensen de wolven huilen buiten de dorpen.
- Februari (Sneeuwmaan): De maand waarin traditioneel de zwaarste sneeuwval werd verwacht.
- Maart (Wormenmaan): De grond begon zacht te worden en de regenwormen kwamen tevoorschijn.
- April (Roze Maan): Genoemd naar de 'wild ground phlox', een van de eerste felgekleurde bloemen die in het voorjaar bloeide.
- Mei (Bloemenmaan): Omdat de natuur écht in bloei stond.
- Mei (Blauwe Maan!): De tweede volle maan in één kalendermaand. Dit komt maar eens in de twee tot drie jaar voor. In 2026 zien we hem op 31 mei!
- Juni (Aardbeienmaan): Het moment om de rijpe aardbeien te oogsten, ook bij ons een geliefd moment.
- Juli (Bokmaan): Wanneer de mannelijke herten (bucks) hun nieuwe gewei kregen, bedekt met fluweel.
- Augustus (Steurmaan): In de Grote Meren waren de steuren nu het makkelijkst te vangen.
- September (Oogstmaan): Dit is de meest bekende: de volle maan die het dichtst bij de herfstequinox valt.
- Oktober (Jagersmaan): Na de oogst was het veld kaal en was het de tijd om op wild te jagen ter voorbereiding op de winter.
- November (Bevermaan): Het moment dat mensen hun vallen zetten voor bevers, om warme wintervachten te verzekeren.
- December (Koude Maan): De nachten zijn nu op hun langst en de koude zet definitief door.
De 'Blauwe Maan' van 2026
De Blauwe Maan is vaak het meest tot de verbeelding sprekend. Het is strikt gesproken de tweede volle maan in één kalendermaand. Hoewel het klinkt alsof het een extreem zeldzaam fenomeen is – denk aan onze uitdrukking 'eens in de zoveel tijd' – gebeurt het verrassend genoeg eens in de ongeveer 32 maanden.
In 2026 staat de Blauwe Maan gepland voor 31 mei. Dit is een perfect moment om de lucht in te kijken, want de maannamen geven je een natuurlijke reden om aandacht te besteden aan de hemel, vergelijkbaar met hoe wij op Koningsdag extra aandacht hebben voor de vlag.
Het meest intrigerende fenomeen: Perigeum en de Supermaan
We sluiten af met een knaller die veel mensen over het hoofd zien. De laatste maan van het jaar, de Koude Maan op 23 december, valt samen met een bijzonder feitje.
De maan zal dan op haar perigeum staan: het dichtstbijzijnde punt tot de aarde in haar baan. Dit zorgt voor wat men in de volksmond een 'supermaan' noemt. Dit betekent dat de getijden die ochtend versterkt kunnen zijn. Dit is praktisch nut: als je aan de kust woont, is dit het moment om te letten op ongebruikelijk hoge vloedstanden.
De namen van de volle manen zijn dus veel meer dan poëtische versiering; ze zijn een levende geschiedenisles over seizoenen, jacht en overleving. Welke van deze oude namen vind jij het meest passen bij het Nederlandse landschap?
