Net nu je dacht dat de vuurpijlen van Oud en Nieuw het hemels vertoon van het jaar waren, is er vanavond een nieuwe, stille show gaande. De eerste volle maan van het jaar komt eraan, en hij zal er uitzonderlijk groot uitzien. Stop met plannen maken voor de komende dagen – je wilt dit moment niet missen, vooral niet rond zonsondergang.
Veel mensen zullen roepen dat het een 'supermaan' is, maar de feiten liggen net iets genuanceerder. Als je weet wanneer je moet kijken, zie je iets wat bijna net zo spectaculair is, maar zonder de hype van een officiële supermaan. Dit is wat je moet weten over de 'Wolf Moon' en hoe je het beste uitzicht krijgt.
Waarom de maan groter lijkt dan normaal
De reden dat de maan vanavond zo indrukwekkend op de horizon staat, heeft alles te maken met de afstand tot de aarde. De volle maan valt namelijk bijna perfect samen met het moment dat de maan op haar perigeum is; het dichtstbijzijnde punt in haar baan rond onze planeet.
Technisch gezien is het dus geen supermaan – daarvoor moet de maan binnen 90% van haar kortste afstand komen. Maar de ongetrainde blik zal écht geen verschil merken zodra je naar de lucht kijkt. Het is alsof je een grotere foto krijgt, zonder dat de camera zelf is geüpgraded.
Wat is een supermaan eigenlijk?
Een supermaan is puur een visueel fenomeen. De maan zelf wordt niet groter; de baan is simpelweg geen perfecte cirkel. Soms zijn we iets dichterbij, en dan lijkt het alsof hij groter is. Dit gebeurt wanneer de volle (of nieuwe) maan samenvalt met die korte zwaai.
Het is de perceptie die telt, niet de meting.
Het beste tijdstip voor meningen over de horizon
Wil je het maximale effect? Dan moet je niet midden in de nacht naar boven kijken. Het beste moment om dit verschijnsel waar te nemen, is tijdens de schemering.
- Kijk zodra de zon onder is: de maan komt dan op.
- Dit is het moment dat de Maanillusie toeslaat.
- Dit optische trucje zorgt ervoor dat objecten op de voorgrond (zoals de lantaarnpalen in je stad of de bomen in het park) je hersenen voor de gek houden.
Wetenschappers hebben er nog geen keihard bewijs voor, maar het idee is dat je hersenen de maan op de horizon vergelijken met die nabije bomen en denken: "Hé, die is dichtbij, dus hij moet wel enorm zijn!" Astronauten in de ruimte ervaren deze illusie overigens niet.
De herkomst van de 'Wolf Moon'
Je hebt de naam vast al gehoord: de Wolf Moon. Deze namen komen niet zomaar uit de lucht vallen; ze komen uit de Old Farmer's Almanac, een Amerikaanse traditie die seizoensgebonden levenswijsheid bundelt.
De namen linken aan de seizoenen op het noordelijk halfrond. Januari is typisch de koudste maand, en de naam 'Wolf Moon' zou komen van het feit dat wolven in die periode meer te horen waren. Maar er zijn meer namen voor deze maan, afhankelijk van de inheemse traditie:
- Het Centrum: Sommige volkeren noemden het de Maan van het Centrum, omdat het de helft van de winter markeert.
- Vriezen: Andere noemen het de 'Bevriezingsmaan' of 'Vorstbrekermaan', heel passend voor ons Nederlandse winterweer.
Het is fascinerend hoe deze oude benamingen nog steeds resoneren, ook al wonen wij nu in goed verwarmde Vinex-wijken in plaats van in boomhutten.
Geen jaar zonder bizarre maanfeiten
Hoewel supermanen elk jaar een paar keer voorkomen (in 2026 zijn het er bijvoorbeeld maar twee), zijn er andere zeldzaamheden. Denk aan de 'Blauwe Maan' – wat simpelweg betekent dat je twee volle manen in één maand hebt. Dat is zo zeldzaam dat het leidde tot de uitdrukking "Once in a blue moon".
Hou je ogen vannacht dus open, want hoewel je geen vuurwerk ziet, zorgt de natuur voor een gratis, indrukwekkend schouwspel dat je niet elke maand krijgt. Heb jij vanavond al een plekje op je balkon of in de tuin gereserveerd om de Wolf Moon te bekijken?
