Veel mensen kijken op naar de nachtelijke hemel, maar ik heb gemerkt dat velen de subtiele verschuivingen in de astronautische kalender compleet missen. Vooral de eerste volle maan van het jaar, die van januari 2026, biedt een unieke kans. Als je nu niet oplet, mis je de beste kans om onze naaste buur in al haar pracht te zien.
De maan is voor sommigen slechts een stille lichtbron, maar voor velen beïnvloedt deze onzichtbare cyclus hun stemming, slaap, en zelfs de tuin. Laten we dus eens kijken naar wat de NASA ons vertelt over de komende verschijningen, specifiek gericht op wat er net na de volle maan gebeurt.
De verrassing van de eerste volle maan
Volgens de data van NASA zijn we sinds 3 januari 2026 in de fase van de **volle maan**. Dit betekent dat de aarde zich precies tussen de zon en onze natuurlijke satelliet bevindt. Het is het moment waarop de hele, naar ons toegekeerde kant volledig door de zon wordt verlicht – een spectaculair gezicht.
Dit is, toegegeven, hét moment om je verrekijker te pakken. Maar de echte waarde zit in wat erna komt. Ik zag in mijn notities dat de periode na de volle maan vaak wordt verwaarloosd, terwijl het juist dan interessant wordt.
Wat volgt na de piekverlichting?
Zodra de volle maan voorbij is, begint de maan onvermijdelijk aan haar reis naar de 'afname'. De volgende fase die je in de tweede week van januari zult zien, is het **kwartier van afnemende maan** (Wassende Maan).
Dit klinkt misschien alsof de maan half verlicht is, maar hier zit een valkuil: je ziet slechts een kwart van de helft van het oppervlak. Dit fenomeen, technisch ook wel het laatste kwartier genoemd, is belangrijk voor wie met planten werkt of de getijden nauwlettend volgt.
- Wanneer zie je deze fase? Meestal komt de halve maan op rond middernacht en verdwijnt ze rond het middaguur.
- Wat valt op? Let op de schaduwrand. Je kunt nu de beste driedimensionale diepte in de kraters zien, alsof je er met een zaklamp langs schijnt.
Zo vang je de maan, zelfs in de Nederlandse polder
Je hoeft geen reis naar de donkerste plek in Drenthe te maken om de maan goed te zien. Sterker nog, zelfs met een beetje bewolking of als je in een drukke stad woont, zijn er manieren om dit kosmische schouwspel te waarderen. Ik heb een paar tips verzameld die verder gaan dan alleen ‘omhoog kijken’.
De directe blik is niet altijd de beste.
Slim kijken naar onze maan
De NASA benadrukt dat ‘kijken’ ook digitaal kan, maar voor de echte beleving raad ik deze stappen aan, perfect voor een heldere avond in de Nederlandse winter:
- Gebruik een simpele verrekijker: Zelfs een simpele 7x50 verrekijker verandert de maan in een gedetailleerde bol, waardoor je de Maria (de donkere vlaktes) duidelijk kunt onderscheiden van de hooglanden.
- Kijk rond 'schemering': De beste tijd om kraters te zien is als de terminator (de scheidslijn tussen licht en donker) zichtbaar is. Dit is vaak net na zonsondergang of vlak voor zonsopgang. De schaduwen zijn dan het langst.
- De virtuele excursie: Als het echt bewolkt is, gebruik dan NASA's ‘Moon Trek’ tool. Het is in feite een interactieve, driedimensionale kaart. Je 'reist' virtueel over het maanoppervlak, wat verrassend inzichtelijk is.
Een laatste tip die ik heb opgepikt: vergeet je camera niet. Je hoeft geen dure spiegelreflex te hebben; vaak is de zoomfunctie van je smartphone op basis van een paar seconden belichting al voldoende om een herinnering vast te leggen van zo’n heldere avond.
De cyclus herhaalt zich, maar elke volle maan is uniek door de positie van de aarde en de atmosfeer. Welke fase van de maan geeft jou persoonlijk de meeste rust of energie in de koude maanden? Laat het ons weten in de reacties!
