Stel je voor: je hebt een stukje 23 miljoen jaar oud hars in handen, mooier dan de meeste sieraden die je vandaag ziet. Dit is het Mexicaanse amber, en het is een zeldzame vondst. Wat veel mensen niet weten, is dat de oorsprong ervan nu eindelijk bekend is, dankzij een team van wetenschappers uit Mexico-Stad.
Dit is geen standaard fossiel. Het is een venster op een prehistorisch ecosysteem. Als we de boomsoort ontdekken die deze hars maakte, krijgen we een veel completer beeld van hoe het leven miljoenen jaren geleden in Zuid-Mexico eruitzag. Dit is waarom je even wilt blijven lezen over een oude boom.
Het bewijs zit verborgen in de bladeren
Wetenschappers van de UNAM (Nationale Autonome Universiteit van Mexico) hebben het mysterie ontrafeld. Ze vonden de bron van de hars, niet in de hars zelf, maar in de fossiele resten van de bladeren die erin vastzaten.
De sleutel lag in microscopische details van de bladeren, die ze bestudeerden in zeven specifieke monsters uit de Simojovel-formatie in Chiapas. Ze keken naar structuren die een kenmerk zijn van deze specifieke hars-producerende soort.
Hoe ze de ‘harsfabriek’ lokaliseerden
Dr. Ana Lilia Hernández Damián, paleontologe, legt uit dat de identificatie kwam door de zogenaamde foliolen—de kleine blaadjes. Wanneer je ze tegen het licht houdt, zie je de structuren die de hars afscheidden.
- Ze zochten naar bladeren met asymmetrische bases.
- De aderen moesten een zeer specifieke vertakkingsstructuur hebben (brochidodroom).
- Cruciaal: ze zochten naar doorschijnende klierpunten waar de hars vandaan kwam.
Dit soort gedetailleerd werk is cruciaal. Amber is niet zomaar versteende boomgom; het is een tijdcapsule. Vaak vinden we amber met een insect erin, maar zelden weten we van welke boom het afkomstig is.
Waarom Mexico uniek is voor deze ontdekking
Wereldwijd zijn er zo’n 200 plekken waar harsafzettingen zijn gevonden. Maar slechts 25 daarvan bevatten ook daadwerkelijk overblijfselen van de organismen die daar leefden. Mexico is dus een hotspot voor dit soort onderzoek.
Wat ik fascinerend vind, is hoe nauw de oude boom verwant is aan bomen die nu nog groeien. Denk aan de guapinol, die je langs de Pacifische kust ziet. Het zijn verre neven, maar met dezelfde genetische 'drang' om hars te produceren.
Dit suggereert dat deze hars-producerende groep bomen wijdverspreid was in de lagere breedtegraden van Noord-Amerika tijdens het Mioceen (de periode waarin deze boom leefde).
Amber: Meer dan alleen een sieraad
Voor juweliers is amber een waardevol materiaal, gewaardeerd sinds de vroegste beschavingen in Mexico. Maar voor wetenschappers is het een zeldzame handleiding voor de prehistorie. Vroeger dacht men dat de hars van verschillende, nu uitgestorven families kwam.
Deze vondst helpt ons de ecologische puzzel van de oudheid compleet te maken. Het is alsof je ontdekt welke specifieke bloem de honing maakte die je nu eet. Voor de leek lijkt het misschien een technisch detail, maar het verandert de manier waarop we kijken naar de flora van die tijd.
Wat je nu met deze kennis kunt doen
De volgende keer dat je een stuk Mexicaans amber ziet, weet je dat de hars waarschijnlijk afkomstig is van een voorouder van de hedendaagse Guibourtia. Hier is een kleine lifehack voor de liefhebber van fossielen:
- Oefen je oog: Zoek bij stukken amber die je online ziet naar vage inwendige structuren die op bladvorm lijken. Hoewel je de soort niet zult identificeren, helpt het je het verhaal achter het stuk te waarderen.
- Vergelijk hedendaagse bomen: Bezoek een botanische tuin en kijk goed naar de bladeren van bomen uit tropische of subtropische klimaten. Je ziet vaak vergelijkbare symmetrieën die ons een idee geven van hoe die oude Chiapas-bossen eruitzagen.
Dit onderzoek bevestigt dat de natuur, zelfs na miljoenen jaren, nog steeds haar geheimen bewaart. Het is verbazingwekkend dat de identiteit van een boom die al lang verdwenen is, verborgen lag in de minuscule structuren van zijn fossiele hars-afdrukken.
Wat denk jij dat het meest verrassend is aan deze ontdekking: de ouderdom van de boom, of het feit dat we zo'n detail nu nog kunnen achterhalen?
