Stel je voor, je kijkt naar de hemel en ziet iets wat je normaal gesproken alleen in de meest gedetailleerde NASA-foto's ziet. Sinds kort is dit geen fictie meer: direct naast onze zon zijn nu drie planeten tegelijkertijd te zien. Dit is geen toeval, maar een zeldzame kosmische afstemming die je absoluut niet wilt missen.
Veel mensen zien het nieuws over de ruimte als iets abstracts, maar deze gebeurtenis is zó zeldzaam dat het de moeite waard is om je avondplanning aan te passen. Kort gezegd: Mercurius, Venus en Mars hebben een extreem nauwe formatie aangenomen rond onze ster. En de komende dagen wordt het pas écht bijzonder.
De ‘kruis’-formatie: wat gebeurt er precies?
Astronomen van het Instituut voor Ruimteonderzoek in Moskou hebben de data bevestigd. Ze noemden het een bijna perfecte geometrische opstelling. Dit is niet zomaar een willekeurige opeenstapeling van hemellichamen.
Op 22 januari gebeurt er iets cruciaals: Mercurius komt nog dichter bij de zon. Hierdoor ontstaat er een visuele figuur aan de hemel die je effectief kunt omschrijven als een kruis of een ruit.
- Verticale as: De zon vormt de bovenkant, Mercurius de onderkant (of andersom, afhankelijk van waar je staat).
- Horizontale as: Venus en Mars bepalen de breedte van deze denkbeeldige lijn.
Het gaat hier om de hoekafstand die telt. Normaal gesproken staan planeten vaak met meer dan tien graden afstand van elkaar, wat ze verspreid doet lijken. Nu staan ze op maximaal drie graden afstand. Dat compacte is de truc.
Waarom dit zo zeldzaam is
De laatste keer dat we deze nauwe ‘drie-in-een-lijn’-configuratie zagen, was in 2019. Maar de precieze symmetrie van nu is nog indrukwekkender.
Veel mensen beseffen niet hoe zeldzaam de echt strakke patronen zijn. Kijk maar naar Venus en Mars, die rond Kerstmis letterlijk minder dan één graad van de zon verwijderd waren! Dat is zo dichtbij dat je het al snel mist als je niet oplet in de schemering.
Waarom dit belangrijk is voor jou? Omdat je dit soort perfecte ‘shows’ niet op bestelling kunt krijgen. De volgende keer dat deze drie objecten óók dicht bij elkaar staan, zal de afstand tussen hen alweer significant groter zijn (rond 2038). De exacte geometrie van nu komt pas weer terug in 2267. Dat is langer dan de levensduur van je huidige cv-ketel.
Kijkwijzer: zo zie je het (ook in Nederland)
Dit soort astronomische gebeurtenissen vereist wel een beetje planning, vooral omdat de planeten zo dicht bij de zon staan; je moet ze in de schemering spotten, net na zonsondergang of vlak voor zonsopgang.
Hier is mijn concrete tip, gebaseerd op hoe ik het zelf probeerde te zien:
- Timing is alles: Ga vlak na zonsondergang naar een plek met een vrij uitzicht op het westen. Vermijd hoge gebouwen of bomen.
- Gebruik een hulpmiddel: Gebruik een app (zoals Stellarium of SkyView). Zoek eerst de positie van Mercurius op de app zodra de zon net weg is.
- Beperk de tijd: Kijk maximaal tien minuten na zonsondergang. De helderste objecten (Venus) blijven iets langer zichtbaar, maar Mercurius verdwijnt snel onder de horizon. Kijk nooit rechtstreeks in de zon!
Het vinden van die drie stipjes die haast één enkele symmetrische vorm lijken te creëren, is een beloning op zich. Het is een herinnering dat de grootschalige dynamiek van ons zonnestelsel nog steeds verrassingen biedt, zelfs voor de ervaren kijker.
Heb jij dit fenomeen al gespot? Welke van de drie planeten was voor jou het makkelijkst te vinden?
