Je gebruikt het elke dag, waarschijnlijk zonder erbij na te denken: die blauwe stip die je feilloos de weg wijst, of je nu de kortste route naar de supermarkt in Utrecht zoekt of je weg baant door de drukte van Amsterdam. Maar wist je dat de basisprincipes van deze technologie zijn ontwikkeld door een vrouw die decennialang grotendeels genegeerd werd? Gladys Mae West, de 'moeder van GPS’ en een wiskundige wiens werk onze navigatie fundamenteel veranderde, is onlangs op 95-jarige leeftijd overleden.
Haar verhaal is meer dan alleen een succes in de wetenschap; het is een krachtig bewijs van veerkracht tegen de enorme raciale en genderbarrières van het Amerika van de 20e eeuw. Het is belangrijk dit verhaal nu te lezen, want het herinnert ons eraan dat de grootste innovaties vaak uit de meest onverwachte hoeken komen.
Van katoenvelden naar de kosmos
Gladys Mae West werd geboren in 1930 in Virginia, in een tijd dat de segregatie nog diep geworteld was. Haar familie werkte op de tabaksvelden. Zij maakte destijds een cruciale keuze: ze weigerde dit pad te volgen en zag onderwijs als haar enige ontsnappingsroute. Gelukkig maar, want dit leidde tot een briljant academisch traject.
Ze studeerde af als beste van haar klas en behaalde vervolgens haar masterdiploma in de wiskunde aan het Virginia State College. In 1956 zette ze een stap die op dat moment revolutionair was voor haar achtergrond: ze trad in dienst bij het Naval Proving Ground in Dahlgren.
Een van de weinigen
In die tijd was ze slechts de tweede zwarte vrouw die daar werd aangenomen, en een van de slechts vier zwarte werknemers in totaal. Stel je de druk eens voor, opererend in een wetenschappelijke omgeving die gedomineerd werd door witte mannen, terwijl de computertechnologie nog in de kinderschoenen stond.
In die vroege dagen programmeerde West supercomputers zoals de IBM 7030 Stretch. Maar haar echte doorbraak lag bij de analyse van satellietgegevens, specifiek de geodesie: het in kaart brengen van de onregelmatige vorm van de aarde, de geoïde genaamd.
De complexiteit van een imperfecte Aarde
Ons idee van de aarde als een perfecte bol is puur fictie. Het is een hobbelige, onregelmatige vorm. Om GPS foutloos te laten werken, moest iemand deze complexiteit in wiskundige termen vatten. Dat was de taak van West.
Als projectmanager voor Seasat, de allereerste satelliet voor het meten van de oceanen, verfijnde ze de berekeningen. Haar modellen maakten het mogelijk de aardoppervlakte met een nauwkeurigheid van centimeters te meten. Zonder deze precieze wiskundige fundering, zou de GPS-technologie – die nu cruciaal is voor alles van landbouw tot aan militaire operaties – ondenkbaar zijn geweest.
Maar hier zit de ironie: ondanks deze monumentale prestatie bleef Gladys West decennialang een 'verborgen figuur'. Het publieke en wetenschappelijke applaus kwam pas veel later, met haar inductie in de Space and Missile Pioneers Hall of Fame in 2018.
Wat je kunt leren van haar levenslang leren
Wat ik bijzonder inspirerend vind aan haar verhaal, is dat haar honger naar kennis nooit stopte. Zelfs nadat ze met pensioen ging en een beroerte had overleefd, zette ze door. Haar ultieme stap? Ze behaalde haar doctoraat toen ze zeventig jaar oud was. Dat is pas doorzettingsvermogen dat je in het Nederlandse dagelijks leven kunt gebruiken, of je nu een carrièreswitch maakt of een nieuwe vaardigheid leert.
Hier is een praktisch lesje dat we uit haar leven trekken:
- Begin klein, denk groot: Haar werk begon met fundamentele wiskunde, niet met een kant-en-klaar GPS-systeem. Focus op de volgende stap in je eigen project.
- Herpakken na tegenslag: Na haar beroerte moest ze revalideren. Juist in die periode behaalde ze haar hoogste graad. Tegenslag is geen eindstation.
- Erkenning is niet het doel: Ze bleef baanbrekend werk doen lang voordat de roem kwam. Doe het werk omwille van het werk zelf.
Elke keer als jij je telefoon gebruikt om een pakketje op te halen bij de Pakketpunten of om de reistijd van de trein te controleren, werk je in feite met haar algoritmes. Gladys West heeft de infrastructuur van onze moderne wereld onzichtbaar, maar essentieel, vormgegeven.
Nu ze is overleden, is de vraag: welke ‘onzichtbare’ pioniers om ons heen hebben een vergelijkbare impact, maar wachten nog op hun welverdiende publieke erkenning?
