Terwijl wij massaal bezig waren met de nieuwste ChatGPT-updates en de opwinding rondom kunstmatige intelligentie, is er elders een veel diepere aardverschuiving gaande. De kwantumrevolutie is niet langer een futuristisch concept; hij glipt nu geruisloos de laboratoria uit.
De VN heeft 2025 uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Kwantumwetenschap en -technologie, markant genoeg na een golf van nieuws over een wetenschapsgebied dat jarenlang werd afgedaan als 'altijd nog tien jaar weg'. We hebben de AI-race gemist, grotendeels omdat we waren afgeleid. Nu is het tijd om de blik te verleggen, anders missen we de volgende grote omwenteling.
Wat maakt kwantum anders dan de bits en bytes die we kennen?
Kwantumtechnologie gebruikt de vreemde regels van de kwantumfysica – hoe deeltjes zich op atomair niveau gedragen – om computers, sensoren en communicatieapparatuur te maken die exponentieel krachtiger zijn dan wat we nu hebben.
Klassieke computers werken met bits: ze zijn 0 óf 1. Kwantumcomputers gebruiken qubits. En hier komt het verrassende: qubits kunnen tegelijkertijd 0 én 1 zijn, dankzij superpositie. Dit stelt ze in staat om tegelijkertijd een gigantische hoeveelheid mogelijkheden te berekenen. Het is als het uitvoeren van duizend berekeningen met de snelheid van één.
De geldbelofte achter de superpositie
Dit is geen abstract wetenschappelijk spelletje. Volgens McKinsey & Co. kan kwantumtechnologie tegen 2035 wereldwijd tot 97 miljard dollar aan inkomsten genereren. Bain & Co. ziet zelfs 250 miljard dollar aan marktpotentieel in de bredere ecosystemen.
Je vraagt je misschien af: waarom hoor ik hier dan minder over dan over de nieuwste AI-chip die een roman kan schrijven?
2025: Het jaar dat de Giganten hun kaarten op tafel legden
Het begin van het jaar zette het veld in de schijnwerpers. Microsoft lanceerde hun eerste kwantumrekenchip, en hoewel sommige wetenschappers de PR-campagne wat overdreven vonden, was de boodschap duidelijk.
Dit volgde snel op de lancering van Google's "Willow"-chip eind vorig jaar. En Amazon? Hun clouddivisie hintte naar de "Ocelot"-chip, die beweert de kosten voor kwantumfoutcorrectie met een duizelingwekkende 90% te kunnen verminderen. Die foutcorrectie is cruciaal; qubits zijn extreem gevoelig voor de kleinste omgevingsverstoringen.
IBM, een pionier in dit veld, presenteerde in juni een gedetailleerd plan: een fouttolerante kwantumcomputer voor 2029. Dit tempo van ontwikkeling zou vijf jaar geleden ondenkbaar zijn geweest. Investeerders merken het op en het kapitaal stroomt nu toe.
De nieuwe geopolitieke Koude Oorlog (maar dan met Qubits)
Hoewel de VS nog voorop lopen, is China de kloof razendsnel aan het dichten. John Martinis, winnaar van de Nobelprijs voor de Natuurkunde, waarschuwde deze maand dat China technologisch slechts op 'nanoseconden' achterloopt. Dit is de nieuwe wedloop.
Beijing heeft maar liefst 15,3 miljard dollar aan publieke fondsen vrijgemaakt voor kwantumcomputing—meer dan acht keer het bedrag dat de VS heeft toegezegd. Het Westen werd al verrast door de snelheid waarmee China AI omarmde; we kunnen ons geen herhaling permitteren in de kwantumarena.
De ongemakkelijke waarheid: We zijn nog niet zo ver
Ondanks de hype en de miljarden, zijn de beperkingen van de huidige machines zeer reëel. Ik heb de voorspellingen van CEO's gevolgd en ze zijn tegenstrijdig.
Begin dit jaar schatte Nvidia's Jensen Huang dat we 15 tot 30 jaar verwijderd zijn van echt nuttige kwantumcomputers. Later corrigeerde hij zichzelf en zei hij dat 'binnen enkele jaren' interessante problemen kunnen worden opgelost. Die terughoudendheid zien we terug bij AWS, die ook een termijn van 15 tot 30 jaar noemde.
Het grote probleem blijft de stabiliteit van de qubits en het beheersen van de foutmarges op grote schaal.
Het ECHTE risico waar bedrijven nu mee kampen
Deze onzekerheid is ironisch genoeg de reden dat u nu moet opletten. Het meest directe gevaar komt van een van de bekendste kwantumalgoritmen: het algoritme van Shor.
In theorie kan een krachtige kwantumcomputer hiermee een groot deel van de huidige internetversleuteling, gebruikt door banken en overheden, kraken. Er wordt al gewerkt aan 'post-kwantum' cryptografische standaarden, maar het is niet langer een vraag of onze huidige systemen verouderen, maar wanneer.
Een rapport van Bain toonde aan dat 73% van de IT-beveiligingsprofessionals dit binnen vijf jaar als een 'significant risico' zien. Maar slechts 9% zegt een plan te hebben om dit aan te pakken. Dat is de echte kwantumeconomie: de tijdlijnen krimpen, het geld stroomt, de race is begonnen, maar de voorbereiding loopt achter.
Het is tijd om nu serieuze post-kwantum beveiligingsplannen te maken en talentkanalen op te zetten. De nieuwe waan is in volle gang; de stilte daartussenin onthult hoe onvoorbereid we eigenlijk zijn.
Welke kleine, onopgemerkte technologische verschuiving in jouw sector zie jij over het hoofd vanwege alle AI-hectiek?
