Je kent het wel: de dagen worden langzaam langer, maar de lucht voelt nog steeds grauw en overdag gebeurt er weinig interessants. Veel mensen kijken in februari nauwelijks omhoog, wachtend op de lente. Maar ik heb iets gezien in de sterrenkalenders dat je absoluut niet mag missen. Dit is niet zomaar een saaie maand; februari barst van de kosmische gebeurtenissen, van planeten die dichtbij komen tot een zeldzame zonsverduistering.
Als je deze gids overslaat, mis je misschien wel de meest spectaculaire hemelshow van het vroege jaar. **Ik heb de belangrijkste data voor je gefilterd**, zodat je precies weet wanneer en waar je moet kijken. Trek dus je warmste jas aan, want de koude kan je niet stoppen als je dit eenmaal weet.
De sneeuwmaan en de terugkeer van de Melkweg
Februari mag kort zijn, maar de hemel compenseert dat met een indrukwekkende line-up van bezoekers. We beginnen meteen met een klassieker, maar er is ook iets veel zeldzamers onderweg.
De Volle Sneeuwmaan: 1 februari
De Volle Maan van februari wordt de Sneeuwmaan genoemd. Rond 17:00 uur (lokale tijd in de VS, maar de maan is de hele avond zichtbaar) zal hij zijn hoogtepunt bereiken. Hoewel het geen supermaan is, is het moment dat hij oranje en groot aan de horizon rijst, simpelweg adembenemend. **Veel mensen vergeten dat kijken bij zonsondergang het beste is**; dan lijkt de maan gigantisch.
En vergeet niet: op 2 februari komt de ‘Bankstaak Veld’ (een verwijzing naar een lokale traditie, vergelijkbaar met Groundhog Day) met zijn voorspelling voor de rest van de winter. Een leuke culturele onderbreking na de maan.
Zwakke, maar aanwezige meteoren: α-Centauriden (8 februari)
De jaarlijkse meteorenzwermen hebben vaak een dip in januari, maar de α-Centauriden bieden een bescheiden sterrenregen rond 8 februari. Verwacht geen storm, maar onder perfect heldere, donkere hemel kun je misschien 6 vallende sterren per uur spotten.
- Dit is vooral goed zichtbaar op het zuidelijk halfrond.
- Kijk na middernacht richting het sterrenbeeld Centaurus.
De zeldzame ringvormige zonsverduistering
Dit is het feit dat de meeste mensen zal verbazen: een zonsverduistering in februari! Maar er is een duidelijke kanttekening die we moeten bespreken.
Ringvormige zonsverduistering (17 februari)
Dit jaar is er een ringvormige verduistering, wat betekent dat de maan *net* te ver van de aarde staat om de zon volledig af te dekken. Wat je ziet is een gloeiende 'ring van vuur' rond de donkere schijf van de maan. Klinkt spectaculair, toch?
De nuance: Deze fase is alleen volledig zichtbaar in de meest afgelegen delen van Antarctica en de zuidelijke Indische Oceaan. Dat is voor ons hier in Nederland of België helaas te ver weg.
Echter, degenen die zich in het uiterste zuiden van Zuid-Amerika of delen van Zuid-Afrika bevinden, kunnen een gedeeltelijke verduistering zien. Denk aan het effect van een gigantisch, bijna gesloten ooglid dat de zon bedekt.
Planetenparade na de Nieuwe Maan
Rond de Nieuwe Maan (18 februari) wordt de hemel donkerder dan ooit, wat perfect is voor het spotten van de binnenplaneten.
Dikke croissant naast Mercurius (18 februari)
Een dag na de Nieuwe Maan komt een heel dunne maansikkel vlak bij Mercurius te staan, kort na zonsondergang. Dit is een klassieke uitdaging voor iedere amateur-sterrenkijker. Je moet een vrij uitzicht op de westelijke horizon hebben.
Mijn tip: Wacht tot de zon écht onder is. Mercurius is lastig en je wilt je ogen niet branden. Je kunt ook Saturnus en Venus in de buurt spotten!
Mercurius op zijn verste punt (19 februari)
Op 19 februari bereikt Mercurius zijn verste oostelijke uitgestrektheid. Dit is jouw beste kans van de maand om hem duidelijk te zien, weg van de zonneschijn. Hij hangt nog steeds laag in het westen na de avondschemering.
De maansikkel ontmoet Saturnus (19 februari)
Op dezelfde avond zal diezelfde dunne maan (nu net twee dagen oud) bijna direct boven de ringplaneet Saturnus hangen. Het is een prachtige, zachte combinatie: de slanke sikkel boven de elegante ringen. Dit schouwspel duurt ongeveer twee uur na zonsondergang.
De open sterrenhoop van de Pleiaden (23 februari)
Rond 23 februari komt de maansikkel langs de prachtige, fonkelende Pleiaden, ofwel het Zevengesternte. Zoek in het zuidwesten. De maan zal fungeren als een soort kosmische baken, die wijst naar de blauw-witte sterrengroep.
Meer dan zes planeten aan de hemel
Het mooiste geschenk van februari is de verrassende hoeveelheid planeten die je ’s avonds kunt zien, iets wat we vaak pas in de nazomer verwachten.
De avondshow van de planeten (Late februari)
Vanaf 20 februari tot begin maart kun je een rij van wel zes planeten zien. Het is bijna alsof ze zich opstellen om indruk te maken op ons: Venus, Mercurius en Saturnus verschijnen laag in het westen. Uranus en Neptunus zijn er ook, maar je hebt zeker een verrekijker of kleine telescoop nodig om ze te lokaliseren (Neptunus dicht bij Saturnus, Uranus bij de Pleiaden).
Dit is **een zeldzaam moment**; de meeste mensen checken hun apps, zien 2 of 3 planeten en zijn tevreden. Maar als je goed kijkt, is het een waar planetenconcert.
De Melkweg komt terug boven Nederland
Als je ooit naar de Melkweg wilde kijken zonder naar Zuid-Amerika te vliegen, is de tweede helft van februari je kans. Overdag is het vaak te licht in onze regio, maar naarmate de zon later opkomt, begint de kern van de Melkweg weer voorzichtig boven de zuidoostelijke horizon te piepen, uren voordat de dageraad aanbreekt. Ga naar een plek zonder lantaarnpalen, zoals de Veluwe of een Biesbosch-gebied, en je zult de structuur echt beginnen te zien.
Februari is voorbij gevlogen met deze 9 waarnemingen. Welke van deze kosmische verschijnselen ga jij proberen te vangen? Laat het mij weten in de reacties hieronder!
