Stel je voor: je hebt een verzameling met objecten die zo oud zijn dat ze de tijd zelf trotseren. Nu blijkt dat een van die schatten, die al eeuwenlang in een museum ligt, een geheim verbergt dat alleen moderne technologie kan onthullen. Precies dit gebeurde met de beroemde barnsteenverzameling van Goethe in Jena.
Het klinkt als een scène uit een avonturenfilm, maar het is de realiteit: wetenschappers vonden een perfect bewaarde mier van 40 miljoen jaar oud in een stuk barnsteen uit de collectie van de grote dichter. Het toont aan hoe onze ogen ons soms bedriegen, zelfs als het om de meest waardevolle stukken gaat.
De onzichtbare vondst in Weimars erfgoed
De collectie van Johann Wolfgang von Goethe, die hij in Weimar bewaarde, telt ongeveer 40 stukken barnsteen, voornamelijk afkomstig uit de Oostzee. Voor het blote oog leken ze simpelweg stukken gefossiliseerde hars.
Maar toen de experts van de Friedrich-Schiller-Universiteit in Jena hun high-tech scanners richtten op deze antieke objecten, veranderde alles. Ze ontdekten niet één, maar drie perfect ingekapselde insecten in slechts twee stukken barnsteen. Naast de hoofdrolspeler – de mier – zaten er ook een rouwmug en een kriebelmug gevangen in de hars.
Waarom deze mier zo belangrijk is
De mier behoort tot een uitgestorven soort, Ctenobethylus goepperti. Hoewel deze soort vaker in fossielen voorkomt, was de staat van dit specifieke exemplaar ongekend. Veel van deze fossielen zijn te troebel of te beschadigd. Maar hier was het anders.
Dankzij de uitstekende conservering konden de wetenschappers voor het eerst in de mier kijken. Dit is cruciaal, want het ziet er misschien klein uit, maar voor de paleontologie is dit een goudmijn.
- Ze kregen zicht op structuren in de kop en borstkas.
- Dit geeft direct inzicht in de taxonomie van de soort.
- Het bevestigt hoe complex het insectenleven 40 miljoen jaar geleden al was.
De scanner werkte als een soort röntgenapparaat, maar dan voor organische structuren. Dit soort onderzoek op historische specimens wordt vaak overgeslagen, omdat men denkt dat alles al bekend is. In mijn praktijk zie ik hoe vaak de beste vondsten schuilen onder een laagje aannames.
De les voor de moderne verzamelaar (of jij en je smartphone)
Je hoeft geen beroemde dichter te zijn om iets waardevols te missen. Denk eens aan je eigen ‘verzamelingen’ hier in Nederland – misschien die oude doos met rommel op zolder, of die vergeten muntencollectie van je opa. Goethe bewaarde zijn barnstenen; veel van ons bewaren dingen die we 'ooit nog eens bekijken'.
De echte praktische tip hier is: technologie verandert hoe we naar het verleden kijken. Wat wij nu als 'helder' beschouwen, kan door toekomstige scanners over tien jaar als 'onduidelijk' worden bestempeld. Wat wij vandaag zien, is vaak slechts de oppervlakte.
De ontdekking in Jena leert ons dat we niet te snel genoegen moeten nemen met wat zichtbaar is, of het nu gaat om een fossiel of om die ene instelling op je navigatiesysteem die je al jaren irriteert.
Wat denk jij dat er nog meer verborgen zit in de grote musea van Nederland, nog onopgemerkt wachtend op een 3D-scan?
