Al jaren keken we toe hoe onze oceanen onder druk kwamen te staan. Meer scheepvaart, toenemende vervuiling en de roofbouw op visbestanden. Het bizarre is: een gigantisch deel van de zee viel onder géén enkel land. Nu is daar plotseling verandering in gekomen. Het wereldwijde oceaanakkoord is van kracht, en we staan op de drempel van een enorme ommekeer in natuurbescherming.
Dit is geen vage intentieverklaring meer; het is bindende wetgeving. Veel mensen, ook hier in Nederland, beseffen nog niet wat dit betekent: we gaan voor het eerst écht serieuze beschermingsgebieden aanleggen op de plekken waar niemand de baas is. Lees snel verder, want de race om deze ‘internationale parken’ te creëren is nu begonnen.
Waarom de oceanen nu pas écht beschermd kúnnen worden
Laten we eerlijk zijn, de internationale wateren – alles buiten 200 mijl van de kust – waren een soort *Wild West*. Iedereen mocht er vissen, varen en exploiteren. Er was simpelweg geen wettelijk kader om levensbedreigende schade aan de biodiversiteit tegen te gaan. Denk aan vissers die in gebieden komen waar zeldzame diepzeesoorten leven, of aan het leggen van kabels zonder enige milieuevaluatie.
Het nieuwe akkoord, dat al door meer dan tachtig landen is geratificeerd (waaronder Spanje en Japan), verandert dit fundamenteel. Het doel is ambitieus: van de huidige 1% beschermd zeewater willen we naar 30% in 2030. Een enorme sprong.
Hoe werkt dat 'beschermen' op open zee?
De implementatie zelf is een race tegen de klok. Landen, waaronder mogelijk ook wij, kunnen nu plekken aandragen voor bescherming. Na goedkeuring kan een gebied op volle zee de status van 'Marine Protected Area' (MPA) krijgen. Dit gebeurt via de VN.
- Bindend kader: Zodra goedgekeurd op een stemming, moeten alle ondertekenaars zich aan de regels houden.
- Impactstudies: Bedrijven die grootse plannen hebben (mijnbouw, zware visserij) moeten nu eerst een volledige milieueffectrapportage laten uitvoeren.
- Genetische bronnen: Het akkoord regelt ook eerlijke verdeling van de baten uit mariene genetische bronnen – iets wat vroeger compleet ongereguleerd was.
Het verbazingwekkende bewijs: het werkt écht
Veel sceptici vragen zich af of dit soort verboden zones wel effect hebben. Ik kan je vertellen: de wetenschap is hier kristalhelder over. Wat we zien in de al bestaande (kleine) beschermde zones is fenomenaal.
Volgens een studie toonde men aan dat de totale biomassa van vis binnen deze reserves gemiddeld 670% hoger lag dan in direct aangrenzende, onbeschermde gebieden. Dat is geen kleine verbetering, dat is een explosie van leven. We hebben het hier over ecosystemen die zich herstellen alsof je een stopzet op een versnelde film.
Van de Sargassozee tot de Noordpool
Welke plekken komen in aanmerking? Deskundigen van onder andere National Geographic hebben al hotspots aangewezen. Denk aan de Cornerstone Rise onderwaterbergen, kraamkamers voor zeldzame endemische soorten, of delen van de Barentszzee. Je zou denken dat deze gebieden oninteressant zijn, maar ze blijken cruciale knooppunten te zijn voor migrerende soorten.
Het is essentieel dat wij, als een maritiem land, hier actief in participeren. Als we louter toekijken, laten we kansen liggen om onze oeroude visgronden op lange termijn veilig te stellen.
De industriële verschuiving: geen excuus meer voor roofbouw
De implementatie van dit verdrag dwingt industrieën nu tot samenwerking. Je kunt niet langer beweren dat je de wetenschap niet kende. Organisaties als het WWF benadrukken dat scheepvaartroutes en vismethoden nu wetenschappelijk onderbouwd moeten worden in plaats van puur economisch.
Wat ik in mijn praktijk zie, is dat dit vooral de transport- en diepzeevisserijsector raakt. Ze moeten van een win-maximaal-nu mentaliteit overstappen naar een lange-termijnbeheerstrategie. Dit is de *insider vibe* van dit akkoord: het is een gigantische verschuiving van reactief beleid naar proactieve bescherming.
Het akkoord is wereldwijd, maar de echte druk ligt nu bij de ratificerende landen. Het feit dat Nederland nog niet formeel heeft geratificeerd (in tegenstelling tot buurland Duitsland), is iets om scherp in de gaten te houden. De zeeën hebben een buffer gekregen, maar die buffer moet nu actief worden aangelegd en strak bewaakt.
Dit is dé kans om de oceanen echt te laten ademen. Welke specifieke Nederlandse zeegebieden hoop jij dat er op de eerste lijst komen voor bescherming? Laat het weten in de comments!
